logo
Konsultacje zostały zakończone.
Zapraszamy do zapoznania się z raportem

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego - tekst główny



VI. System wskaźników dla Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego

1. Metodologia wyboru wskaźników dla SRKS

Realizacja strategii podlega procesowi strategicznego monitorowania, który opiera się na obowiązku sprawozdawczości wszystkich podmiotów zaangażowanych w jej wdrażanie. Kontrola i prezentacja stopnia osiągnięcia założonych celów jest przygotowywana na podstawie dwóch rodzajów wskaźników: pierwszy rodzaj są to wskaźniki rezultatu i oddziaływania, które w tej strategii odgrywają kluczowa role, ponieważ „Kapitał społeczny” nie jest faktem materialnym (który mierzyć można wartościami bezwzględnymi) a jest konstruktem teoretycznym, który zaobserwować możemy poprzez mierzenie efektów jego współdziałania z innymi zjawiskami społecznymi. Drugi rodzaj to skwantyfikowane wskaźniki (przedstawione w ujęciu liczbowym), które są wskaźnikami produktu i ich wielkość jest uzależniona od nakładów finansowych na realizacje konkretnych narzędzi realizujących (programów operacyjnych i programów działania) poszczególne cele SRKS.

Przy takich założeniach doboru wskaźników czyniono wszelkie starania aby jednocześnie spełniały one kryteria wyznaczone przez Europejski System Statystyczny, zgodnie z którym:

  • wskaźnik musi odnosić się bezpośrednio i dokładnie do omawianego problemu oraz w jasny i normatywny sposób interpretować dany problem;
  • wskaźnik powinien być solidny i statystycznie weryfikowalny;
  • wskaźnik powinien reagować na interwencje polityki, ale nie podlegać manipulacji;
  • wskaźnik powinien mieć możliwość mierzenia w sposób dostatecznie porównywalny między państwami członkowskimi UE oraz być porównywalny, w miarę możliwości, z międzynarodo-wymi normami stosowanymi przez ONZ i OECD.

1.1. Założenia przyjęte przy budowie wskaźników

Tworząc system wskaźników dla strategii, przyjęto następujące założenia:

  • system wskaźników został opracowany dla każdego z czterech obszarów opisanych w diagnozie SRKS, dla których zostały wyznaczone cele operacyjne i priorytety strategii;
  • zaproponowano przede wszystkim wskaźniki istniejące[1] w czasie tworzenia opracowania;
  • wskaźniki dobierano, uwzględniając ich wiarygodność i weryfikowalność, oraz w miarę możliwości porównywalność na poziomie międzynarodowym;
  • wskaźniki pochodzą z polskich i zagranicznych źródeł – tam, gdzie oryginalna nazwa wskaźnika występuje w języku angielskim, dodawano polskie tłumaczenie.

1.2. Źródła identyfikacji wskaźników

Proces identyfikacji wskaźników uwzględniał następujące źródła informacji:

  • organy Unii Europejskiej (w tym odpowiadające poszczególnym obszarom Dyrektoriaty Generalne Komisji Europejskiej) i instytucje powiązane z UE;
  • organizacje i podmioty działające na arenie międzynarodowej, w tym UNESCO, OECD, Bank Światowy itp.;
  • polskie instytucje państwowe (w tym przede wszystkim GUS);
  • międzynarodowe i polskie organizacje pozarządowe specjalizujące się w badanych obszarach.

1.3. Istniejące uwarunkowania dla systemu wskaźników SRKS

Schemat logiczny SRKS opiera się na czterech obszarach tematycznych, zdefiniowanych na etapie diagnozy kapitału społecznego w Polsce, do których zaliczają się: postawy i kompetencje społeczne, współdziałanie i partycypacja społeczna, komunikacja społeczna oraz kultura i kreatywność.

Wskaźniki obrazujące cechy i kompetencje społeczeństwa, nadające się do zastosowania przy mierzeniu i diagnozowaniu kapitału społecznego, są uwarunkowane jakościowo. Nie ma uniwersalnego zestawu wskaźników, który w obiektywny i koherentny sposób opisywałby zachodzące w społeczeństwie procesy tworzenia, akumulacji i wykorzystania kapitału społecznego. Ponadto, na procesy te oddziałuje wiele zewnętrznych zakłócających je czynników. Zatem, w jednoznaczny sposób nie można zmierzyć zmian i dokonać parametryzacji tego procesu. Trzeba również podkreślić, że w przeciwieństwie do monitorowania rozwoju ekonomicznego czy procesów demograficznych diagnostyka w sferze kapitału społecznego uwarunkowana jest złożonością procesów zakłócających i jej mierzenie nastręcza wiele trudności, jak i wątpliwości metodologicznych.

Z tego względu dotychczasowe badane i publikowane charakterystyki ilościowe będą miały ograniczone zastosowanie, należy więc wypracować nowe dedykowane narzędzia diagnostyczne, w tym jakościowe i ilościowo-jakościowe dla monitorowania inkubacji kapitału społecznego.

Trzeba także śledzić same zjawiska i ich zmiany w czasie, gdyż w przypadku inkubowania i rozwoju kapitału społecznego generowane zmiany często zauważalne są dopiero po długim czasie, co uniemożliwia ich prawidłową obserwację w monitoringu w krótko- i średniookresowym.

Mając na uwadze powyższe uwarunkowania, należałoby przyjąć założenie, że ostatecznie wybrane wskaźniki monitorowania realizacji strategii będą badały zarówno zmianę w odniesieniu do okresu poprzedzającego obowiązywanie SRKS, jak i osiągnięcia określonych poziomów niektórych mierzalnych zjawisk na które wpływ miały atrybuty „Kapitału społecznego”[2]. Mając wszakże na uwadze, że ich wartość zawsze jest zależna od kontekstu i czynników na które strategia nie będzie mieć wpływu.

1.4. Kryteria wyboru wskaźników

W wyborze wskaźników kierowano się kilkoma wspólnymi kryteriami metodologicznymi, które umożliwiły wybór i propozycję pewnego zestawu spełniającego stawiane im wymogi.

Zaproponowane wskaźniki, oprócz merytorycznej zgodności ich definicji z badanym obszarem, dobierano pod kątem dostępności danych dla Polski z krajowych, wiarygodnych i powtarzalnych pomiarów. Najczęściej wskazywanym źródłem danych są zasoby polskiej statystyki publicznej, ale są to także dane innych podmiotów, w tym przede wszystkim instytucji publicznych.

Ważnym aspektem doboru wskaźnika jest jego stabilność metodologiczna i możliwości dokonywania porównań wartości z przeszłości, z teraźniejszymi i przyszłymi obserwacjami. Starano się zaproponować takie wskaźniki, aby, na ile to możliwe, dobrze odzwierciedlały zmiany w obszarze, który mają opisywać, a jednocześnie były odporne na wpływ zewnętrznych czynników i uwarunkowań zakłócających.

2. Struktura systemu wskaźników dla SRKS

Przygotowując system wskaźników dla SRKS, przewidziano ich komplementarny układ, w którym wskaźniki poszczególnych poziomów traktuje się rozłącznie. Dzięki temu można przeprowadzić trafniejszą ocenę, a całość lepiej pokazuje aspekty realizacji SRKS.

System opiera się na następującym schemacie logicznym:

  • Poziom 1 – odpowiada celowi strategicznemu, dla którego głównym i jedynym wskaźnikiem będzie wskaźnik jednoznacznie odnoszący się do celu strategicznego, pokazujący stopień zaufania społecznego (które jest podstawową składową budowania kapitału społecznego)[3].
  • Poziom 2 - odpowiada celom operacyjnym, dla monitorowania czterech celów operacyjnych wybrano po jednym kluczowym wskaźniku. Obrazują one zasadnicze efekty realizacji strategii w sposób reprezentacyjny (syntetycznie).[4]
  • Poziom 3 - grupa wskaźników przyporządkowanych do poszczególnych obszarów strategii, uznawanych za wskaźniki pomocnicze. Umożliwia precyzyjne śledzenie zmian w stosunkowo wąskich zakresach, pozwalających na pogłębione wnioskowanie prowadzone w oparciu o wskaźniki kluczowe,
  • Poziom 4 - wskaźniki na tym poziomie zostaną precyzyjnie określone i skwantyfikowane w planie działań przygotowanym dla SRKS, jako wskaźniki produktów dla programów operacyjnych i programów rozwoju realizowanych w ramach strategii.[5]

Z uwagi na zakres tematyczny i problemowy SRKS za działanie niezbędne (warunkujące poprawne wnioskowanie na podstawie danych ilościowych) uznano prowadzenie cyklicznych badań jakościowych. Badania te będą prowadzone dla każdego z czterech obszarów opisanych w diagnozie SRKS, dla których zostały wyznaczone cele operacyjne[6]. Na tej podstawie możliwe będzie pogłębione wnioskowanie w obrębie danego obszaru strategii, jak i analiza relacji zachodzących między poszczególnymi obszarami (zachodzącymi w nich zjawiskami i procesami).


VI. System wskaźników dla Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego

Rysunek 6. Zasady gromadzenia i analizy danych na podstawie komplementarnego systemu wskaźników SRK


Wskaźniki systemu monitorowania realizacji SRKS

Podstawę systemu monitorowania strategii stanowi grupa wskaźników złożona ze wskaźnika głównego oraz wskaźników kluczowych. Wsparcie interpretacyjne zapewniają wskaźniki pomocnicze.

 

Tabela 2. Wykaz wskaźników do systemu monitorowania SRKS

Cel strategiczny

Wzmocnienie udziału kapitału społecznego w rozwoju społeczno gospodarczym Polski

Zaufanie ludzi dorosłych wobec innych[7]
(European Social Survey)

Poziom 1

wskaźnik główny

 

Cel operacyjny 1

Cel operacyjny 2

Cel operacyjny 3

Cel operacyjny 4

 

Liczba aktywnych stowarzyszeń, fundacji, innych organizacji społecznych na 10.000 mieszkańców[8]

 

Frekwencja wyborcza w wyborach samorządowych
1 tura

Odsetek gospodarstw domowych z dostępem do szerokopasmowego Internetu

Udział wydatków budżetu jednostek samorządu terytorialnego na
kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego
w wydatkach

ogółem w % [9]

Poziom 2

wskaźniki kluczowe

 

Odsetek podatników przekazujących 1% na rzecz podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP)

 

Odsetek stowarzyszeń, fundacji, innych organizacji społecznych współpracujących finansowo i pozafinansowo z administracją publiczną

Odsetek gospodarstw domowych wyposażonych w urządzenie do odbioru TV satelitarnej lub kablowej

 

Liczba odbiorców oferty kulturalnej instytucji kultury

Poziom 3

wskaźniki pomocnicze

Odsetek obywateli zaangażowanych w pracę wolontariacką

 

Odsetek urzędów administracji publicznej współpracujących finansowo i pozafinansowo z organizacjami pozarządowymi

Czytelnictwo gazet i czasopism per capita

Odsetek zbiorów cyfrowych
w bibliotekach

Poziom 3

wskaźniki pomocnicze

Odsetek obywateli będących członkami organizacji członkowskich

 


Tabela 2 Wartość bazowa i oczekiwana wskaźnika głównego

Cel

Wskaźnik

Wartość bazowa

Rok

Wartość w 2020 roku, szacowana na podstawie danych za 2008 r.

Cel strategiczny

Zaufanie ludzi dorosłych wobec innych [10]

4,17

2008

4,9[11]

 

Wykres 1 Wskaźniki zaufania w badanych krajach Unii w 2008 roku

 

VI. System wskaźników dla Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego

 

Tabela 3 wartość bazowa wskaźników kluczowych[12]

 

Cel

Wskaźnik

Wartość bazowa

Rok

Cel operacyjny 1

Liczba aktywnych stowarzyszeń, fundacji, innych organizacji społecznych na 10.000 mieszkańców

18,6

2008

Cel operacyjny 2

Frekwencja wyborcza w wyborach samorządowych 1 tura

47,32%

2010

Cel operacyjny 3

Odsetek gospodarstw domowych z dostępem do szerokopasmowego Internetu

57%

2010

Cel operacyjny 4

Udział wydatków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego w wydatkach ogółem w %

3,79%

2009

 


 

Cel strategiczny - Wzmocnienie udziału kapitału społecznego w rozwoju społeczno gospodarczym Polski

Uzasadnienie wyboru wskaźników

Odnosząc się definicji przyjętej w tej strategii przyjęto, że zaufanie jest podstawowym i mierzonym czynnikiem kształtującym tenże kapitał.

W Europejskim Sondażu Społecznym jako wskaźnik zaufania wykorzystano pytanie w postaci 11 punktowej skali (0-10), które sformułowano w następujący sposób: Czy ogólnie biorąc większości ludzi można ufać, czy też w kontaktach z ludźmi ostrożności nigdy za wiele?. Obok pytania odnoszącego się do zaufania wobec innych, badani mieli ustosunkować się do dwóch innych kwestii, które są silnie powiązane z zaufaniem, również ocenianych na 11 punktowych skalach: Czy gdyby nadarzyła się okazja, większość ludzi starałaby się Pana (Panią) wykorzystać, czy też starałaby się postępować uczciwie?[13] Czy uważa Pan (Pani), że ludzie przede wszystkim starają się służyć pomocą innym, czy też, że przede wszystkim dbają o własny interes?

Zaufanie wiąże się bezpośrednio z kształtowaniem postaw, które za pomocą świadomej komunikacji społecznej budują kooperację oraz wzmagają kreatywność indywidualna i społeczną. Zaufanie społeczne powoduje także wzrost partycypacji społecznej a co za tym idzie podstawowej cechy demokracji – wpływu obywateli na życie publiczne. Zjawiska te przyczyniają się do rozwoju potencjału kulturowego a także kreatywnego zbiorowości jak i jednostek, między innymi poprzez sprawną komunikację i tworzenie i wymianę wiedzy.

Europejski Sondaż Społeczny Sondaż jest przeprowadzany co 2 lata (od 2002 roku). Ma on na celu pomiar postaw społecznych i ich zmian w czasie. Dane uzyskane w projekcie ESS są wykorzystywane w szerokim zakresie przez Komisję Europejską, rządy poszczególnych krajów, instytucje administracji. Dostarcza on wyjątkowego, bo długofalowego obrazu społeczeństw współczesnej Europy Wskaźnik zaufania jest jednym z podstawowych wskaźników badanych w Europejskim Sondażu Społecznym, którego zaletą jest jednolita metodologia i co za tym idzie pełna pod tym względem porównywalność z innymi społeczeństwami Europy.

 


Tabela 4. Definicja wskaźnika głównego strategii

Lp.

Nazwa wskaźnika

Źródło

Data

Częstotliwość

Poziom

Opis siatki pojęciowej

Gestor

Badanie

1

Zaufanie ludzi dorosłych wobec innych

European Social Survey

ESS Round 4 - 2008

2008

Co 2 lata

NUTS 1

Zaufanie według ESS to wskaźnik tworzony na podstawie serii pytań w kwestionariuszu wyskalowanych w postaci 11 punktowej skali (0-10), które sformułowano w następujący sposób: Czy ogólnie biorąc większości ludzi można ufać, czy też w kontaktach z ludźmi ostrożności nigdy za wiele?. Czy gdyby nadarzyła się okazja, większość ludzi starałaby się Pana (Panią) wykorzystać, czy też starałaby się postępować uczciwie? Czy uważa Pan (Pani), że ludzie przede wszystkim starają się służyć pomocą innym, czy też, że przede wszystkim dbają o własny interes? Wskaźnik ten podawany jest w postaci liczbowej do jednego miejsca p[o przecinku


 

 

Cel operacyjny nr 1. Kształtowanie postaw i kompetencji sprzyjających kooperatywności, kreatywności i komunikacji

Uzasadnienie wyboru wskaźników

Organizacje społeczne ze swej natury są miejscami, w których kształtują się postawy sprzyjające kooperatywności. Ich charakter często świadczy o jakości społeczeństwa obywatelskiego. Liczba aktywnych organizacji i ich działalność, a także obszar działalności i mierniki obrazujące natężenie aktywności (w tym współpracy z samorządami i administracją publiczną), wydają się najbardziej adekwatnym miernikiem postaw i kompetencji prospołecznych[14]. Zarówno dane na temat regionalnego zróżnicowania liczby zarejestrowanych organizacji, jak i te dotyczące dynamiki ich powstawania, świadczą o pogłębiającym się rozwarstwieniu pomiędzy bardziej i mniej „uspołecznionymi” częściami kraju. Można powiedzieć, że na terenach, które już wcześniej wyróżniały się pod względem liczby stowarzyszeń i fundacji, ruch pozarządowy rozwija się szybciej niż w regionach o relatywnie małej ich liczbie. Prawidłowość ta daje się zaobserwować w większości województw, Należy podkreślić, że organizacje społeczne, zarówno te zarejestrowane, jak i nierejestrowane, są odzwierciedleniem niezaspokojonych potrzeb społecznych, ale też zaktywizowanego potencjału społecznego skierowanego na zaspokojenie tych potrzeb. Zasób, jaki tworzą organizacje i stowarzyszenia, skupia najbardziej aktywne osoby i stwarza warunki do aktywizacji wykreowanego prospołecznego kapitału. Jest to niedoskonały, ale najlepszy z dostępnych, mierzalnych i porównywalnych indykatorów kapitału społecznego.


Tabela 5. Definicja wskaźnika kluczowego dla celu operacyjnego nr 1

Lp.

 

Nazwa wskaźnika

Źródło

Data

Częstotliwość

Poziom

Opis siatki pojęciowej

Gestor

Badanie

1

Liczba aktywnych organizacji[15] pozarządowych stowarzyszeń, fundacji, innych organizacji społecznych na 10.000 mieszkańców

GUS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SOF–1

 

 

 

 

 

 

 

2008

 

 

 

 

co 2 lata

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

NUTS 3[16]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stowarzyszenie to dobrowolne, samorządne, trwałe zrzeszenie osób mające charakter niezarobkowy, samodzielnie określające swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz opierające swą działalność na pracy społecznej swych członków

Fundacja to instytucja prawna tworzona dla realizacji celów społecznych lub użytecznych gospodarczo, zgodnych z podstawowymi interesami państwa, w szczególności w sferze ochrony zdrowia, rozwoju gospodarki i nauki, oświaty i wychowania, kultury i sztuki, opieki i pomocy społecznej, ochrony środowiska oraz opieki nad zabytkami

Inne organizacje społeczne to organizacje zbliżone do stowarzyszeń, ale zarejestrowane na podstawie odrębnych przepisów (np. Polski Czerwony Krzyż, Polski Związek Łowiecki i koła łowieckie)

 


Cel operacyjny nr 2. Zwiększenie partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne

 

Uzasadnienie wyboru wskaźników

Frekwencja wyborcza jest jednym z kluczowych mierzalnych wskaźników zaufania do instytucji publicznych (szczególnie do instytucji, które można wybierać w drodze demokratycznej), a także egzemplifikacją poziomu zaangażowania w obowiązki obywatelskie i poczucia wpływu na życie publiczne zarówno w skali lokalnej, jak i całego kraju. Najlepiej wyraża się to w wyborach samorządowych w 1 turze, gdyż wskazuje to na stopień zaangażowania obywateli w sprawy bezpośrednio ich dotyczące.

Zgodnie z Putnamowską teorią kapitału społecznego regiony o wyższym poziomie rozwoju charakteryzują się wysokim wskaźnikiem kapitału społecznego, a to za sprawą bardziej skutecznego zarządzania przebiegającego we współpracy z różnymi formami organizacji obywatelskich, w tym szczególnie organizacji pozarządowych i innych (także wyznaniowych). Wymiernym wskaźnikiem tego procesu będzie współpraca finansowa i pozafinansowa prowadzona między administracją publiczną a organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami jednostek samorządu terytorialnego oraz podmiotów kościelnych i wyznaniowych.

 


Tabela 6 . Definicja wskaźnika kluczowego dla celu operacyjnego nr 2

Lp.

Nazwa wskaźnika

Źródło

Data

Częstotliwość

Poziom

Opis siatki pojęciowej

Gestor

Badanie

1

Frekwencja wyborcza w 1 turze wyborów samorządowych

PKW

wybory samorządowe

2010

co 4/ lata

NUTS 5

Frekwencja wyborcza to procent osób mających czynne prawo wyborcze, które oddały głos w wyborach lub referendach

Wybory samorządowe to wybory członków organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego:

• rad gmin,

• rad powiatów,

• sejmików województw

oraz (od 2002) jednoosobowych organów wykonawczych gmin - wójtów, burmistrzów, prezydentów miast.

 

W gminach liczących do 20.000 mieszkańców wybory samorządowe odbywają się według ordynacji większościowej, w systemie większości względnej (w okręgach jednomandatowych według zasady FPTP, w okręgach wielomandatowych zgodnie z regułą Block Vote), natomiast w gminach liczących powyżej 20.000 mieszkańców, a także w powiatach i województwach - według systemu proporcjonalnego, w którym głosy wyborców przelicza się na mandaty według reguły d'Hondta, preferującej duże ugrupowania.

Samorząd terytorialny to jednostka o charakterze korporacyjnym wyposażona w osobowość prawną o charakterze publicznym i prywatnym, wypełniająca poprzez wyłonione w drodze wyborów organy zadania administracji publicznej na zasadach niezależności określonej prawnie i podlegające przy tym nadzorowi państwowemu[17].


Cel operacyjny nr 3. Usprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz tworzenia i wymiany wiedzy

Uzasadnienie wyboru wskaźników

Wzrost kapitału społecznego, w tym budowanie spójności i aktywizacja obywateli, nie jest możliwy bez efektywnego procesu komunikacji, zachodzącej zarówno między członkami poszczególnych grup i środowisk, jak też – albo nawet w szczególności – między różnymi grupami społecznymi. Dostęp do informacji determinuje poziom kapitału społecznego, jest narzędziem transferu i przedstawiania różnorodności światopoglądów, a także propagowania wartości i dostarczania niezbędnych informacji o procesach zachodzących w społeczeństwie, w sferze ogólnokrajowej i lokalnej.

W ostatniej dekadzie Internet i telewizja kablowa stały się szczególnie istotnymi narzędziami niezależnego korzystania z nowoczesnych i pluralistycznych form komunikowania społecznego. O ich rosnącej roli informacyjnej świadczy rosnący udział dostępności urządzeń do odbioru telewizji satelitarnej/kablowej i stałego szerokopasmowego łącza internetowego, zaś wykluczenie w tej sferze (wykluczenie cyfrowe) powoduje rozwarstwienie społeczne i skutkuje wzrostem barier w komunikacji społecznej oraz w transferze wiedzy.

 

Tabela.7 Definicja wskaźnika kluczowego dla celu operacyjnego nr 3

Lp.

Nazwa wskaźnika

Źródło

Data

Częstotliwość

Poziom

Opis siatki pojęciowej

Gestor

Badanie

1

Odsetek gospodarstw domowych z dostępem do szerokopasmowego Internetu

GUS

BR-04

2010

co kwartał

NUTS 1

Gospodarstwo domowe to zespół osób spokrewnionych lub niespokrewnionych, mieszkających razem i wspólnie się utrzymujących

 

 

Połączenie szerokopasmowe to rodzaj połączenia, które cechuje się dużą szybkością

przepływu informacji mierzoną w setkach kb/s (kilobitów na sekundę) lub w Mb/s (megabitach

na sekundę); dostęp szerokopasmowy umożliwiają technologie z rodziny xDSL (ADSL,

SDSL itp.), sieci telewizji kablowej (modem kablowy), łącza satelitarne, połączenia bezprzewodowe

przez modem 3G lub 3G handset w technologii UMTS, CDMA2000-1xEVDO, HSDPA

Komputer osobisty to urządzenie elektroniczne służące do automatycznego przetwarzania

informacji przedstawionych cyfrowo; komputer osobisty jest wyposażony w klawiaturę

do wprowadzania danych, procesor do ich przetwarzania, pamięć do przechowywania

danych i monitor do ich wyświetlania; współcześnie pojęcie to obejmuje komputery stacjonarne

i urządzenia przenośne (laptopy, notebooki, nettopy), komputery kieszonkowe (palmtopy,

PDA), smartphony (iPhone, BlackBerry) natomiast nie obejmuje komputerów zintegrowanych

z innymi urządzeniami na jednej płycie montażowej

 


Cel operacyjny nr 4. Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego

Uzasadnienie wyboru wskaźników

Potencjał kulturowy i kreatywny należy do najtrudniejszych do zmierzenia potencjałów społecznych.

Z tego względu szczególnie przydatne będą dane ilościowe dotyczące nakładów samorządów na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego. O kondycji i społecznym popycie na kulturę, w szerokim rozumieniu, świadczyć będzie zaangażowanie instytucji zajmujących się popularyzacją kultury oraz atrakcyjność inicjatyw przez nie podejmowanych, wyrażająca się m.in. liczbą odbiorców tych działań. Miernikiem dostępności takich instytucji i inicjatyw będzie także ich obecność w przestrzeni wirtualnej.

W celu ukazania zmian zachodzących w tworzeniu i wykorzystaniu kapitału kreatywnego i kulturowego w społeczeństwie polskim zostały wzięte pod uwagę uwagę wskaźniki opisujące dostępność i wykorzystanie potencjału kulturowego – wskaźniki dostępności instytucjonalnej: teatry, kina, domy kultury etc. oraz uczestnictwa.

W przypadku jednej i drugiej grupy wskaźników do analiz i porównań dostępne są dane GUS ukazujące się regularnie w publikacjach: Instytucje Kultury w Polsce oraz Nauka i Technika. Na podstawie tych danych będzie można monitorować zmiany wywołane zakumulowanym kapitałem kulturowym i intelektualnym oraz efekty tych zmian w postaci uczestnictwa, kreatywności i innowacyjności.


Tabela 8. Definicja wskaźnika kluczowego dla celu operacyjnego nr 4

Lp.

Nazwa wskaźnika

Źródło

Data

Częstotliwość

Poziom

Opis siatki pojęciowej

Gestor

Badanie

1

Udział wydatków budżetu jednostek samorządu terytorialnego na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego w wydatkach
ogółem w %

GUS

R b-28

Rb-28s

2009

co rok

NUTS 5

Wydatki JST - środki publiczne przekazywane z budżetu na realizację zadań. Do wydatków nie zaliczamy środków wypłacanych z budżetu na spłatę wcześniejszych zobowiązań. Wydatkiem budżetu jest każda kwota podjęta z rachunku bieżącego niezależnie od jej przeznaczenia, nawet gdy dotyczy pobrania gotówki do kasy.

Rozróżniamy wydatki bieżące związane z bieżącym funkcjonowaniem jednostek organizacyjnych oraz dotacje i wydatki majątkowe samorządu terytorialnego.
Jednostki samorządowe uzyskują przychody, które pochodzą z nadwyżki dochodów nad wydatkami np.: ze sprzedaży papierów wartościowych, kredytów, prywatyzacji majątku oraz obligacji mieszkaniowych. wydatki z jednostek samorządu terytorialnego (gmin, miast na prawach powiatu, powiatów i województw) ogółem

Wydatki na kulturę - podział wydatków według kryterium funkcjonalnego: w podziale wydatków samorządowych, tj. w zależności od przeznaczenia środków pieniężnych na finansowanie różnych sfer działalności według działów : Dział „kultura i ochrona dziedzictwa narodowego”

 

Samorząd terytorialny to jednostka o charakterze korporacyjnym wyposażona w osobowość prawną o charakterze publicznym i prywatnym, wypełniająca poprzez wyłonione w drodze wyborów organy zadania administracji publicznej na zasadach niezależności określonej prawnie i podlegające przy tym nadzorowi państwowemu[18].


Tabela 9 źródła wskaźników pomocniczych

lp

Wskaźnik

Źródło

1

Odsetek podatników przekazujących 1% na rzecz podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP)

 

MF

2

Odsetek stowarzyszeń, fundacji, innych organizacji społecznych współpracujących z administracją publiczną

GUS

3

Odsetek gospodarstw domowych wyposażonych w urządzenie do odbioru TV satelitarnej lub kablowej

GUS

4

Liczba odbiorców oferty kulturalnej instytucji kultury

GUS

5

Odsetek obywateli zaangażowanych w pracę wolontariacką.

GUS

6

Odsetek obywateli będących członkami organizacji członkowskich

GUS

7

Odsetek urzędów administracji publicznej współpracujących finansowo i pozafinansowo z organizacjami pozarządowymi

MPiPS

8

Czytelnictwo gazet i czasopism per capita

Polskie Badania Czytelnictwa

9

Odsetek zbiorów cyfrowych
w bibliotekach [19]

GUS

 

 

 



[1] Wskaźnik istniejący to wskaźnik dla którego jest wyznaczona wartość bazowa oraz można pokazać szereg czasowy. Powyższa zasada odnosi się w sposób wiążący do wskaźnika głównego oraz wskaźników kluczowych dla SRKS. W przypadku wskaźników pomocniczych jeden z zaproponowanych wskaźników został opracowany na podstawie badania, uwzględnionego w planie badań GUS, którego realizacja przypada w 2013 r.

[2] Chodzi tu o programy operacyjne i programy rozwoju będące narzędziami realizującymi strategię.

[3] wskaźnik uzgodniony z wskaźnikiem przyjętym dla kapitału społecznego w Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju

[4] Dane na tym poziomie gromadzone są przez GUS przeważnie w cyklach dwuletnich, dlatego ewaluacja strategii będzie przeprowadzana również w takich odstępach czasowych. Pierwsza ewaluacja strategii zostanie przeprowadzona w 2013 roku, na bazie danych GUS za 2012 rok.

[5] Na podstawie tych wskaźników przygotowywane będą roczne raporty z realizacji strategii.

[6] Warunkiem prowadzenia badań jakościowych na potrzeby SRKS jest pozyskanie niezależnego finansowania na ten cel.

[7] Badanie europejski sondaż społeczny (European Social Survey).

[8] Liczba aktywnych stowarzyszeń, fundacji (...) jest określana na podstawie badań SOF nie stanowi liczby zarejestrowanych pomiotów w rejestrze REGON.

[9] Wydatki obejmują również transfer pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego.

[10] Średnia z skali 0-10, Badanie europejski sondaż społeczny (European Social Survey).

[11] Wartość średniej dla badanych krajów Unii w 2008 r. Należy zakładać, że w 2020 r. przy uwzględnieniu wszelkich trendów społecznych i rozwojowych ta wartość będzie inna. Stopień osiągnięcia wyrażonego ilościowo celu głównego SRKS będzie odpowiadał stopniowi osiągnięcia przez Polskę wartość średniej dla badanych krajów Unii w 2020 r., a nie wartości 4,9 określonej na podstawie danych za 2008 r.

[12] Przyjmuje się, iż w ramach prowadzonej ewaluacji mid-term Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego zostanie zweryfikowana możliwość oszacowania wartości docelowych dla jej wskaźników kluczowych. O ile będzie to możliwe zostaną podane szacowane wartości tych wskaźników w 2020 r.

[13] Jak łatwo dostrzec, pytanie o uczciwość innych, zostało sformułowane odwrotnie niż dwa pozostałe

najpierw akcentując cechę negatywną, a następnie pozytywną. Jednak bieguny skali zostały oznaczone tak samo, jak w przypadku dwóch pozostałych skal: lewy biegun (wartość „0” - cecha negatywna, prawy biegun: wartość

[14] Dane dotyczące liczby organizacji pozarządowych i pozostałe charakterystyki pomocnicze w kontekście ich działalności dostępne będą w cyklach co dwa lata, zgodnie z aktualnym programem badań statystycznych. Kolejne badanie dotyczące roku 2010, będzie zrealizowane w 2011 roku, publikacja i udostępnienie tych danych będzie możliwe w 2012 roku.

[15] Liczba aktywnych stowarzyszeń, fundacji.. jest określana na podstawie badań SOF nie stanowi liczby zarejestrowanych pomiotów w rejestrze REGON.

[16] Zgodnie z funkcjonującym w Polsce systemem Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych: obszar Polski, regiony – NUTS 1, województwa – NUTS 2, podregiony (grupy powiatów) – NUTS 3, powiaty – NUTS 4, gminy – NUTS 5.

[17] B.Dolnicki, „Samorząd terytorialny”, Zakamycze 2006, s.22

[18] B.Dolnicki, „Samorząd terytorialny”, Zakamycze 2006, s.22

[19] Dane te dostępne będą w 2013 roku.



Komentarze

dotyczy priorytetu 2.3 kierunek działań 2.3.1 wspieranie rozwoju przed. społ (..)Fundacja Rozwoju Ekonomii Społecznej 30-05-2011
Wskaźniki nie adekwatne do założonego celu zgodnie z kierunkiem 2.3.1. Wzrost liczby głosujących może być jednym z wskaźników. Jednakże działania dotyczące min.: zwrotnych mechanizmów finansowania, włączenia samorządów w planowanie rozwoju przedsiębiorczości wymagają innych dodatkowych wskaźników. W przeciwnym wypadku działania będą traktowane hasłowo. Zasadne jest poszukanie innych wskaźników stymulujących rozwój przedsiębiorczości społecznej.
Odsetek zbiorów cyfrowych dokumentów archiwalnych w ogólnie dostępnych poprzez Internet bezpłatnych serwisach.Polskie Towarzystwo Genealogiczne 31-05-2011
W systemie wskaźników pomocniczych umożliwiających śledzenie zmian w małych obszarach SRKS w tabeli 9 – „źródła wskaźników pomocniczych” (s. 124) proponujemy dodać odsetek zbiorów cyfrowych dokumentów archiwalnych w ogólnie dostępnych poprzez Internet bezpłatnych źródłach/bazach/serwisach.
Jest to o tyle istotne, że dbałość o wzrost tego wskaźnika powinna pozytywnie wpływać na wskaźniki:
2 - odsetek stowarzyszeń, fundacji, innych organizacji społecznych współpracujących z administracją publiczną,
4 - liczbę odbiorców oferty kulturalnej instytucji kultury,
5 - odsetek obywateli zaangażowanych w pracę wolontariacką,
7 - odsetek urzędów administracji publicznej współpracujących finansowo z NGO,
zwłaszcza gdy wzrośnie zaangażowanie NGO w proces tworzenia, opracowywania i udostępniania.