logo
Konsultacje zostały zakończone.
Zapraszamy do zapoznania się z raportem

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego - tekst główny



Cel 4. Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego

Podstawą budowania silnego kapitału społecznego jest wzmacnianie więzi opartych na wspólnej tożsamości, jak i otwartość na inne wzorce kulturowe, umiejętność współdziałania i współżycia osób reprezentujących różne wartości, tradycje, normy zachowań i sposoby życia. Z perspektywy rozwoju kapitału społecznego obydwie te postawy są ze sobą silnie związane i warunkowane przez znajomość własnej tradycji, kultury, historii oraz indywidualną kreatywność, otwartość na inspiracje i nowe rozwiązania.

Do pełnej realizacji tego celu niezbędne jest współdziałanie wszystkich podmiotów aktywnych w sferze społecznej i kulturowej — podmiotów publicznych, organizacji społecznych, administracji samorządowej, podmiotów prywatnych.

Cel operacyjny 4 Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego będzie realizowany przez następujące priorytety strategii:

  • Priorytet strategii 4.1. Wzmocnienie roli dziedzictwa w budowaniu spójności społecznej
  • Priorytet strategii 4.2. Wzmocnienie znaczenia kultury w rozwoju społeczno-gospodarczym.

Priorytet strategii 4.1. Wzmocnienie roli dziedzictwa w budowaniu spójności społecznej

Priorytet obejmuje następujące kierunki działań:

4.1.1. Tworzenie warunków dla wzmacniania tożsamości oraz upowszechniania dorobku kultury na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym;

4.1.2 Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz krajobrazu kulturowego i przyrodniczego;

4.1.3 Digitalizacja, cyfrowa rekonstrukcja i udostępnianie dziedzictwa kulturowego.

4.1.1. Tworzenie warunków dla wzmacniania tożsamości oraz upowszechniania dorobku kultury na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym

Główne planowane działania:

  • wspieranie działań dotyczących kultywowania tradycji oraz rozwijania nowych umiejętności i praktyk w oparciu o zasoby dziedzictwa kulturowego;
  • upowszechnianie dorobku kultury oraz zwiększenie obecności kultury w życiu codziennym;
  • budowanie kompetencji oraz wspieranie uczestnictwa w kulturze;
  • poprawa dostępu do zasobów dziedzictwa (działania infrastrukturalne, e-galerie, e-muzea);
  • wspieranie działań artystycznych i rozwoju zasobów kultury
  • wspieranie działań dotyczących dialogu międzykulturowego i międzypokoleniowego;
  • promowanie uwzględniania i wykorzystania potencjału kulturowego i lokalnych tożsamości w rozwoju regionalnym.

 

Opis planowanych działań:

Dostęp i wykorzystanie potencjału kulturowego odgrywa niezwykle istotną rolę w budowaniu poczucia tożsamości, więzi lokalnych i relacji z innymi społecznościami, a także kulturami. W budowaniu i wzmacnianiu więzi społecznych oraz pozytywnej identyfikacji ze swoją społecznością ważne jest poznawanie wspólnego dziedzictwa i rozwijanie wspólnych doświadczeń. Dlatego ułatwienie obywatelom działań ważnych dla wzmacniania i rozwijania tożsamości jest podstawowym zadaniem państwa. Jednocześnie, co należy podkreślić, celem jest tworzenie sprzyjających warunków do aktywności obywateli, a nie odgórne narzucanie pewnego modelu tożsamości. Podejmowane działania mają służyć wspieraniu oddolnych inicjatyw lokalnych i odpowiadać na potrzeby społeczności, wynikających z jednej strony z potrzeby odtworzenia i przywracania elementów kultury, które kiedyś współtworzyły tożsamość społeczności lokalnej, a z drugiej – z chęci dalszego budowania wspólnoty, reinterpretowania dziedzictwa i rozwijania wspólnej tożsamości.

Podstawowe działania służące wzmacnianiu tożsamości są nakierowane na wypracowanie instrumentów wspierania obywateli w inicjatywach poszukiwania i popularyzowania wiedzy i umiejętności związanych z tradycją i dziedzictwem kulturowym, historią lokalną i regionalną. W Polsce, jak i wielu państwach Europy, zachodzi proces wzmacniania znaczenia tożsamości lokalnej – w dobie globalizacji wytworzenie identyfikacji z określoną społecznością i jej kulturą jest ważnym elementem określenia indywidualnej tożsamości.

Odkrywanie wielokulturowej zróżnicowanej tradycji jest często możliwe tylko dzięki poznawaniu historii, zarówno ze źródeł naukowych, dokumentów, śladów w otaczającej przestrzeni, jak i z przekazów bezpośrednich – od starszych pokoleń lub członków społeczności, które kiedyś współtworzyły lokalną kulturę. Słabość więzi lokalnych wynika często z przerwania przekazu między pokoleniami dotyczącego lokalnej historii, a także wiedzy oraz umiejętności ważnych dla danej społeczności w przeszłości.

Istotnym jest podniesienie ogólnej świadomości regionalnej i umiejętności dostrzegania wartości i potencjału w lokalnym dziedzictwie. Tym samym wzrasta konieczność profesjonalnie prowadzonej edukacji regionalnej, a także zachęcanie społeczności do angażowania się w sprawy własnej lokalności i własnego dziedzictwa kulturowego, w tym do korzystania z zasobów kulturowych i przyrodniczych.

Wzmacnianie lokalnej tożsamości wśród osób dorosłych jest ważne również z perspektywy ekonomicznej – pozwala m.in. na podnoszenie własnych kwalifikacji lub rozwój lokalnej przedsiębiorczości opartej na wiedzy o lokalnym dziedzictwie. Dotyczy to zarówno wydarzeń artystycznych, które wyłaniają „produkty” lub marki promujące współczesne wzornictwo polskie i rękodzieło, jak i odtwarzania dawnych tradycji. Istotnym działaniem w tym zakresie będzie także wspieranie turystyki kulturowej i kulturowo-przyrodniczej oraz łączenia elementów edukacji regionalnej z rozwijająca się lokalną „agroturystyką”.

Wzmacnianiu poczucia lokalnej tożsamości towarzyszy wzmacnianie więzi jednostek z określoną społecznością i przestrzenią oraz zaangażowanie w jej życie i rozwój. Dlatego budowa pozytywnie postrzeganej tożsamości regionalnej jest istotna z perspektywy samorządu lokalnego – pozwala na rozwijanie relacji społecznych służących współpracy, porozumieniu, kreatywności, a tym samym podnoszeniu jakości życia i konkurencyjności regionu. Ważne jest by w strategicznych planach rozwoju regionalnego – na poziomie gmin, powiatów czy województw – kwestie związane ze wzmacnianiem tożsamości lokalnej nie były marginalizowane.

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  • ustawa z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach,
  • ustawa z dnia 27 czerwca 1997 roku o bibliotekach,
  • ustawa z dnia 7 listopada 1996 roku o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych,
  • ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o kinematografii,
  • ustawa z dnia 16 lipca 1987 roku o państwowych instytucjach filmowych,
  • ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

 

4.1.2. Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz krajobrazu kulturowego i przyrodniczego

Główne planowane działania:

  • wspieranie działań służących ochronie i zachowaniu dziedzictwa kulturowego;
  • wypracowanie i wdrożenie spójnego systemu ochrony zabytków;
  • opracowanie i wdrożenie systemu wsparcia inwestycji służących podnoszeniu estetyki przestrzeni publicznej, w tym przepisów ustawowych wprowadzających zasadę „decorum”[1]
  • wzmacnianie postrzegania dziedzictwa i krajobrazu w kategoriach dobra wspólnego i potencjału rozwojowego;
  • wspieranie działań służących uwzględnianiu ochrony krajobrazu kulturowego i przyrodniczego w planowaniu strategicznym i operacyjnym (m..in. plany zagospodarowania przestrzennego);
  • wspieranie rozwoju turystyki kulturowej oraz tworzenia nowych produktów turystycznych.

 

Opis planowanych działań:

Upowszechnienie i ułatwienie obywatelom dostępu do dziedzictwa służy wzmacnianiu potencjału kulturowego i kreatywnego Polaków. Działania te są jednak, w oczywisty sposób, nierozerwalnie związane i warunkowane przez proces zachowywania i ochrony dziedzictwa.

Wspierać trzeba działania służące ochronie dziedzictwa, a także gromadzeniu i zachowywaniu dzieł kultury najnowszej – elementów, które z upływem czasu mogą wejść do zasobu dziedzictwa kulturowego. Ochrony wymaga również tzw. „młode” dziedzictwo, np. architektura i twórczość okresu PRL lub układy urbanistyczne okresu modernizmu. Państwo powinno wspierać i promować działania służące ochronie i zachowaniu dziedzictwa kulturowego realizowane zarówno przez podmioty publiczne, jak i pozarządowe, prywatne oraz osoby prywatne.

Wypracowanie i wdrożenie spójnego systemu ochrony zabytków wymaga zmian przepisów prawnych, w tym opracowania na nowo ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz wsparcia działań Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Istotna jest też rola państwa we wspieraniu i promowaniu aktywnej partycypacji społecznej w procesie ochrony zabytków i opieki nad nimi, zwłaszcza współpraca i właściwe wykorzystanie potencjału organizacji pozarządowych. Równie istotne jest promowanie udziału osób lub przedsiębiorstw w ochronie dziedzictwa, w tym udziału środków prywatnych w procesach ochrony, rewitalizacji i wykorzystania zabytków.

Należy także opracować realny mechanizm pozyskiwania funduszy na rzecz ochrony zabytków, również na poziomie lokalnym, np. przez zmianę ustawy o podatkach i opłatach lokalnych lub opracowanie odrębnej ustawy wprowadzającej opłatę lokalną (np. od działalności turystycznej eksploatującej w istotnym stopniu dziedzictwo kulturowe) służącą ochronie i konserwacji zabytków.

Podejście do kwestii dziedzictwa, jako ważnego dla obywateli zasobu kulturowego, wymaga też zintegrowanego podejścia do zagadnienia krajobrazu kulturowego – bowiem nie tylko forma, ale także funkcja zabytkowych obiektów i ich otoczenia decyduje dzisiaj o skuteczności zachowania substancji kulturowej. Problematyka ochrony krajobrazu kulturowego, obejmującego przyrodę, układ urbanistyczny, zagospodarowanie i sposoby wykorzystania terenu, powinna być włączona do zapisów strategii i planów rozwoju lokalnego i regionalnego, a w szczególności powinna być ujmowana w planach zagospodarowania przestrzennego. Konieczne jest w związku z tym umożliwienie realnego wpływu (szczególnie służbom konserwatorskim) na proces planowania przestrzennego na różnych jego etapach.. Zapisy takie pozwolą na skoordynowanie polityki względem kultury, ochrony środowiska, rozwoju gospodarczego i społecznego, a równocześnie będą sprzyjać wykorzystaniu dziedzictwa kulturowego dla rozwoju regionu. Dzięki temu łatwiej będzie można uniknąć dewastacji oraz niekontrolowanego niszczenia niepowtarzalnych obiektów i układów zabytkowych. Aby osiągnąć wysoką jakość realizacji zapisów i dbałość o dobro wspólne, jakim jest dziedzictwo kulturowe, konieczne jest również uzupełnienie edukacji urzędników publicznych o wiedzę i metody wykorzystania zasobów kulturowych regionu. Znaczenie dziedzictwa dla społeczności lokalnej i dla rozwoju gospodarczego jest wciąż niedoceniane, a w potocznej opinii obszar kultury i zabytków nadal jest postrzegany jako niedochodowa sfera publiczna.

Koniecznym wsparciem procesów ochrony i wykorzystania dziedzictwa kulturowego powinny być inicjatywy służące promocji i edukacji na rzecz uznania wagi dziedzictwa, a z drugiej strony mechanizmy finansowego wsparcia dla realizowanych przedsięwzięć. Dobrze zachowane i promowane dziedzictwo podnosi bowiem atrakcyjność turystyczną regionu, a co za tym idzie stanowi potencjał dla rozwoju regionalnego. Wspieranie rozwoju turystyki kulturowej (city & culture) oraz tworzenia nowych produktów turystycznych to jednocześnie inwestowanie w ochronę i gromadzenie zasobów kulturowych, a także podnoszenie atrakcyjności i rozwój gospodarczy regionu.

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  • ustawa z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach,
  • ustawa z dnia 27 czerwca 1997 roku o bibliotekach,
  • ustawa z dnia 7 listopada 1996 roku o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych,
  • ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o kinematografii,
  • ustawa z dnia 16 lipca 1987 roku o państwowych instytucjach filmowych,
  • ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
  • ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
  • ustawa z dnia 14 lipca 1983 roku o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach,
  • ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami,
  • ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
  • ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych,
  • ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju,

 

4.1.3 Digitalizacja, cyfrowa rekonstrukcja i udostępnianie dziedzictwa kulturowego

Główne planowane działania:

  • wzmocnienie procesu digitalizacji zasobów oraz ujednolicanie standardów i zasad udostępniania;
  • wyrównywanie dostępu do dziedzictwa przez cyfryzację, w tym zniesienie barier dla osób wykluczonych cyfrowo;
  • wspieranie obecności zdigitalizowanych zbiorów polskiej kultury na międzynarodowych portalach;
  • opracowanie i wdrożenie regulacji prawnych dotyczących narodowego zasobu audiowizualnego, w tym stworzenie systemu archiwizowania i udostępniania zasobów dziedzictwa audiowizualnego i audialnego, w tym treści „digital born”, (ustawa o narodowym zasobie archiwalnym);
  • udostępnianie zcyfryzowanych przez instytucje publiczne zbiorów w sieci do celów edukacyjnych;
  • opracowanie i wdrożenie mechanizmów wsparcia partnerskich projektów badawczych B+R dotyczących digitalizacji i udostępniania zasobów kultury.

 

Opis planowanych działań:

Należy podejmować działania na rzecz powszechnego dostępu do wiedzy jako ważnego zasobu kształtującego wspólną tożsamość i samowiedzę.

Ochrona dziedzictwa kulturowego nie jest wyłącznie wartością samą w sobie, lecz służy lepszemu udostępnianiu i wykorzystaniu zachowanych zasobów. Jednym z wyzwań dla współczesnego systemu ochrony i upowszechniania kultury jest digitalizacja zasobów i ułatwienie dostępu do nich za pomocą nowych technologii.

Digitalizacja ma bowiem na celu zarówno ochronę dziedzictwa kulturowego przed bezpowrotnym zniknięciem z zasobów kultury (przez wykonanie kopii lub rekonstrukcji cyfrowych), jak i zapewnienie wszystkim obywatelom równego dostępu do kultury przez upowszechnienie zdigitalizowanych zbiorów (np. w formie portalu lub portali internetowych). Podstawowe działania, które muszą zostać wykonane, to inwentaryzacja, ocena stanu, digitalizacja i cyfrowa rekonstrukcja dorobku polskiej kultury, a także gromadzenie dzieł tworzonych już jako cyfrowe.

Digitalizację polskich zasobów kultury, prowadzoną przez różne podmioty – biblioteki, muzea i archiwa — charakteryzuje rozproszenie inicjatyw i brak koordynacji działań. Trzeba stworzyć spójny system przekazywania wiedzy i finansowania przedsięwzięć z zakresu digitalizacji zasobów. Z punktu widzenia państwa istotne jest, aby zasoby kulturowe były w prosty i jasny sposób dostępne dla wszystkich obywateli. Rozwojowi systemów przyjaznego i powszechnego dostępu do zcyfryzowanych treści służyć będą działania podejmowane w ramach priorytetu Digitalizacja z Wieloletniego Programu Rządowego Kultura+. Tematem tym zajmować się też będą Centra Kompetencji, opracowujące i upowszechniające standardy digitalizacji i udostępniania dziedzictwa za pomocą nowych technologii oraz tworzące infrastrukturę dla przechowywania plików cyfrowych. Do podstawowych zadań Centrów Kompetencji należą edukacja kadr instytucji kultury prowadzących digitalizację, wdrażanie zmian technologicznych dotyczących tworzenia, gromadzenia i przechowywania zasobu cyfrowego oraz udostępnianie materiałów zdigitalizowanych i ich promocja. Koordynacja procesu digitalizacji jest szczególnie istotna w przypadku bibliotek, gdyż istnieje niebezpieczeństwo digitalizacji tych samych dokumentów w różnych ośrodkach. W przypadku archiwów i muzeów, z powodu dużego zróżnicowania zasobu, takie ryzyko jest znikome. Natomiast digitalizacja materiałów audiowizualnych jest wyjątkowo pilna ze względu na niską trwałość nośników, których znaczna część może ulec w niedługim czasie fizycznemu rozpadowi i utracie wartościowych treści. Konieczne jest także realizowanie działań wspierających i promujących współpracę oraz angażowanie się administracji samorządowej w procesy digitalizacji i udostępniania lokalnych zasobów cyfrowych, a także tworzenia cyfrowych archiwów lokalnych. Równocześnie konieczne jest także wspieranie działań z zakresu promocji i upowszechnienia wiedzy o zdigitalizowanych zbiorach.

Wypracowanie modelu udostępniania zdigitalizowanych zasobów pociąga za sobą konieczność dostosowania prawa do nowego modelu rozpowszechniania i wykorzystywania dzieł. Opracowania wymaga ustawa o narodowym zasobie audiowizualnym, a nowelizacji ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ustawa o postępowaniu z dokumentacja i archiwach, zapewniające udostępnianie zcyfryzowanych przez instytucje publiczne zbiorów w sieci elektronicznej, a także uregulowania prawne dotyczące zbiorowych licencji i statusu muzealiów.

Ważne jest, aby proces digitalizacji nie ograniczał się do działań instytucji centralnych, ale obejmował też organizacje pozarządowe i sektora prywatnego. Udział wiedzy i funduszy z innych źródeł niż publiczne jest niezbędny do sprawnego przeprowadzenia procesu udostępniania zdigitalizowanego dorobku kulturowego.

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 roku nr 90, poz. 631 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 14 lipca 1983 roku o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. z 2006 roku nr 97, poz. 673 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach (Dz.U. z 1997 roku nr 5, poz. 24 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.),
  • opracowanie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym,
  • ustawa z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2002 roku nr 144, poz. 1204 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 17 lutego 2005 roku o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2005 roku nr 64, poz. 565 z późn. zm.).

 

Priorytet strategii 4.2. Wzmocnienie znaczenia kultury w rozwoju społeczno-gospodarczym

Priorytet obejmuje następujące kierunki działań:

4.2.1. Zwiększenie udziału podmiotów kultury w życiu społeczno-gospodarczym;

4.2.2. Rozwój infrastruktury kultury i zwiększenie efektywności działania instytucji kultury;

4.2.3. Rozwój systemu wsparcia dla sektora kreatywnego oraz wspieranie przedsiębiorczości w kulturze;

4.2.4. Rozwój kształcenia artystycznego i systemu wspierania talentów;

4.2.5. Wzmocnienie promocji kultury polskiej w kraju i za granicą.

 

4.2.1. Zwiększenie udziału pomiotów kultury w życiu społeczno-gospodarczym

Główne planowane działania:

  • poprawa dostępu do kultury i wspieranie różnorodności działań kulturalnych i artystycznych;
  • wspieranie przekształcenia placówek świadczących powszechny dostęp do kultury w miejsca spotkań i dialogu;
  • wspieranie współpracy instytucji kultury z organizacjami pozarządowymi;
  • wspieranie i promocja współpracy podmiotów kultury i edukacji artystycznej w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP) i Partnerstwa Publiczno-Społecznego (PPS);
  • wspieranie i promowanie powstawania sieci i klastrów z udziałem instytucji kultury oraz podmiotów sektora pozarządowego i prywatnego;
  • promowanie i rozwój wolontariatu w kulturze;
  • tworzenie mechanizmów sprzyjających rozwojowi sponsoringu w kulturze.

 

Opis planowanych działań:

 

Sposoby uczestnictwa i angażowania się ludzi w życie społeczne, a więc wytwarzanie i wzmacnianie kapitału społecznego, jest silnie warunkowane przez kulturowe wzorce zachowań. Odziedziczone po okresie PRL przez Polaków normy i sposoby działania – udziału w życiu wspólnotowym, dbałości o zachowanie i rozwój dobra wspólnego – nie sprzyjają rozwojowi społecznych więzi i zaangażowaniu w dobro wspólne. Dlatego właśnie w sferze kultury – kultura i dziedzictwo są jednymi z ważniejszych obszarów aktywności obywatelskiej – trzeba stworzyć warunki sprzyjające wspieraniu działań kulturalnych i twórczych wpisujących się zarówno w życie wspólnoty, jak i wnoszących nowe wartości do zasobu kulturowego. Poprzez udział w przedsięwzięciach kulturalnych można w sposób efektywny inicjować i wspierać rozwój aktywności, kreatywności i pozytywnych relacji między członkami społeczeństwa, a także zaangażowanie w dobro wspólne. Dla zwiększenia udziału kultury w życiu publicznym, a także ułatwienia obywatelom dostępu do kultury nieodzowne jest wspieranie obecności sztuki w przestrzeniach publicznych. Promowaniu nowych form aktywności i działalności kulturalnej powinno towarzyszyć wspieranie rozwoju istniejących już zasobów.

Proponowane działania służą także aktywizacji potencjału instytucji sektora kultury przez włączenie się instytucji kultury do dialogu społecznego i współpracy między różnymi podmiotami życia społecznego. Instytucje kultury stanowią wielki i niewykorzystany zasób kulturowy, zarówno pod względem wykorzystania sieci placówek (przestrzeni, budynków, obiektów), jak i możliwości dostosowywania ich form organizacyjnych do aktualnych potrzeb i wyzwań. Instytucje kultury są tu postrzegane dwojako: w sposób węższy – jako podmioty dysponujące konkretnymi zasobami (instytucjonalnymi i kulturowymi), i w sposób szeroki – jako miejsca upowszechniania i wzmacniania wartości etycznych, norm i wzorców zachowań, które determinują działania korzystne dla ogółu. W obydwu perspektywach otwarcie instytucji kultury na życie społeczne i rozwój społeczno-gospodarczy służy poszerzeniu przestrzeni „dobra wspólnego”.

Zaangażowanie instytucji kultury w życie społeczne i debatę publiczną jest warunkowane przez wspólne działania z organizacjami obywatelskimi. Dlatego trzeba wzmacniać i promować otwarcie instytucji na współpracę z organizacjami pozarządowymi, a także podmiotami i osobami prywatnymi. Zakres funkcjonowania instytucji kultury umożliwia wprowadzenie otwartej formuły ich działania. Wykorzystanie i rozwój nowatorskich metod i form działania instytucji kultury może w znaczny sposób przyczyniać się do zwiększenia kompetencji obywateli, a także redukcji ewentualnych napięć między różnymi aktorami społecznymi. Wspieranie projektów i przedsięwzięć partnerskich między instytucjami a podmiotami 3 sektora jest istotnym elementem w skali ogólnokrajowej, regionalnej i lokalnej.

Zniesieniu izolacji między działaniami instytucji kultury a aktywnością obywateli sprzyja promowanie mechanizmów Partnerstwa Publiczno-Społecznego oraz Partnerstwa Publiczno-Prywatnego. Realizacja usług społecznych z zakresu kultury w formule PPS pozwoli przede wszystkim na bardziej efektywną współpracę z organizacjami reprezentującymi społeczeństwo i określanie ich misji, a także wprowadzenie nowych rozwiązań w systemie zarządzania instytucjami i realizacji celów. PPP z kolei pomaga nawiązać współpracę między sektorem publicznym i prywatnym oraz podejmować wspólne przedsięwzięcia prowadzące do rozwoju społecznego, kulturowego i gospodarczego.

W celu ułatwienia współpracy, wymiany wiedzy i realizacji projektów innowacyjnych, eksperymentalnych lub badawczo-rozwojowych istotne jest również promowanie formuły sieci współpracy między podmiotami aktywnymi w sektorze kultury, służące m.in. kompleksowemu tworzeniu oferty kulturalnej. Równie ważne jest promowanie współpracy instytucji kultury z centrami informacji turystycznej i organizacjami realizującymi swoje zadania z wykorzystaniem zasobów kulturowych. Scentralizowanie na poziomie gminy/miasta działań o charakterze kulturalnym i turystycznym ułatwia budowanie oferty turystycznej opartej na kulturze, rozwoju lokalnego biznesu oraz prowadzeniu spójnej i efektywnej polityki regionalnej. Wspieranie i inspirowanie działań zarówno oddolnych przedstawicieli sektora, jak i odgórnych ze strony władz, pozwoli na szybszy rozwój sektora kultury, w tym jego potencjału ekonomicznego.

Z kolei, proces zacierania się granic między rozmaitymi obszarami aktywności jednostek i grup społecznych, powstawanie swoistych „obszarów wspólnych”, w ramach których realizowane są działania związane z pracą zawodową, rozrywką, kształceniem, spędzaniem wolnego czasu, komunikowaniem się z innymi, stwarza zupełnie nowy kontekst dla działalności kulturalnej i aktywności twórczej. Sprzyja bowiem wielowymiarowości i złożoności uczestnictwa w kulturze, a także wymaga nowego zdefiniowania zadań, wypracowania wzorów współpracy międzysektorowej między instytucjami różnego typu, bez podziałów branżowych, ale także geograficznych. Jednym z ważnych elementów, które powinny zostać uwzględnione w projektowanych działaniach, jest nie tylko ważna rola organizacji pozarządowych, ale także zaangażowanie obywateli w działalność wolontariacką (w czasie wolnym, dla podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych lub zaangażowania w życie społeczności). Wspieranie i promowanie pozytywnego postrzegania wolontariatu w sektorze kultury jest ważne zarówno w odniesieniu do obywateli, jak i działań podejmowanych przez podmioty kulturalne, w tym instytucje kultury.

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 roku nr 13, poz. 123 z późn. zm.1),
  • ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2003 roku nr 96, poz. 873 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1990 roku nr 16, poz. 95 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 roku nr 142, poz. 1592 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (Dz.U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1590 z późn. zm.),
  • ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2003 roku nr 96, poz. 873 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach (Dz.U. z 1997 roku nr 5, poz. 24 z późn. zm. 2),
  • ustawa z dnia 27 czerwca 1997 roku o bibliotekach (Dz.U. nr 85, poz. 539 z późn. zm. 3),
  • ustawa z dnia 25 czerwca 2010 roku o sporcie (Dz.U. nr 127, poz. 857),
  • ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 roku nr 80, poz. 717 2010.09.25 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 roku nr 261, poz. 2603 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240),
  • ustawa z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

 

4.2.2. Rozwój infrastruktury kultury i zwiększenie efektywności działania instytucji kultury

Główne planowane działania:

  • wspieranie działań na rzecz rozwoju i modernizacji infrastruktury kultury;
  • poprawa mechanizmów zarządzania w sektorze kultury;
  • wspieranie kształcenia kadr kultury, w tym menadżerów kultury;
  • Budowa innowacyjnych instytucji kultury o charakterze edukacyjnym.

 

Opis planowanych działań:

Instytucje kultury dysponują znacznym zasobem dziedzictwa materialnego, a także odgrywają niezwykle istotną rolę w upowszechnianiu wartości kulturowych i aktywizowaniu zgromadzonych w kulturze potencjałów. Od misji i jakości działania instytucji kultury zależy efektywność uruchomienia potencjału kulturowego wytworzonego i zgromadzonego w społeczeństwie. Wzmocnienie działań pojedynczych instytucji i ich sieci pozwoli na wzmocnienie uczestnictwa obywateli w życiu kulturalnym i wspólnotowym, a także na wzmocnienie otwartych, tolerancyjnych i kreatywnych postaw. Kreatywność pomaga patrzeć na zjawiska z różnych perspektyw, przełamywać schematy i szukać nowych rozwiązań.

W celu pełnej aktywizacji potencjału kulturowego instytucji, służącego rozwojowi społecznemu, należy podjąć działania dążące do rozwoju i modernizacji infrastruktury kultury, unowocześnienia metod zarządzania instytucjami kultury i dostosowania ich formuły organizacyjnej do specyfiki misji i realizowanych zadań. Należy również wspierać procesy pełnego i efektywnego wykorzystywania możliwości oferowanych przez nowe media i technologie, budowania i udostępniania zasobów, a przede wszystkim programy promujące aktywne uczestnictwo i rozwijanie kreatywności.

Uregulowanie prawne kwestii związanych z zarządzaniem instytucjami jest potrzebne, aby podnieść efektywność działań. W zakresie poprawy systemów zarządzania istotne będą zmiany projektowane w ramach deregulacji ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz przepisy o kontroli zarządcze[2]. Dotyczy to również możliwości prowadzenia instytucji w ramach PPP i PPS, jak i zasad kadencyjności, kontraktów menadżerskich i konkursów na dyrektorów instytucji. W kontekście długofalowego planowania działalności należy także wprowadzić zmianę systemu finansowania –m.in. wprowadzenie wieloletnich budżetów zamiast rocznych okresów rozliczeniowych. Podstawowe zmiany prawne odnoszą się do zapisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, ale też do ustawy o zamówieniach publicznych i finansach publicznych.

Równie istotne jest promowanie współpracy między instytucjami kultury a podmiotami innych sektorów, w szczególności nauki i biznesu. Projekty partnerskie mogą stanowić dla instytucji kultury ważne źródło transferu wiedzy dotyczącej zarządzania czy nowych technik i technologii możliwych do wykorzystania w różnych branżach kultury.

Oprócz działań zmierzających do otwierania struktur, zmian logiki działania i „kultury organizacyjnej” instytucji i dostosowania rozwiązań legislacyjnych kluczowe jest wzmocnienie nabywania koniecznych kompetencji przez pracowników instytucji kultury. Spójny długofalowy system dokształcania, uzupełniania kompetencji, a także kształcenia kadr powinien objąć przede wszystkim osoby realizujące zadania merytoryczne i podejmujące kluczowe decyzje zarządcze. Uzupełnienie oferty kształcenia dla osób dorosłych pozwoli na stały rozwój oferty instytucji kultury i wykorzystanie nowych pól aktywności.

Wzmocnienie roli instytucji kultury w społeczności lokalnej wiąże się zarówno z udostępnieniem nowych przestrzeni do aktywności obywateli i otwarciem na inicjatywny oddolne, jak i poprawą stanu infrastruktury istniejących obiektów. Nie należy zapominać, że oprócz roli, jaką instytucje kultury odgrywają w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego i wzmacnianiu więzi społecznych, ich podstawowym zadaniem jest zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz wspieranie twórczości, kreatywności i kulturalnej aktywności. Dlatego trzeba wspierać i promować projekty i działania ułatwiające dostęp do kultury, przeciwdziałające wykluczeniu z kultury lub ograniczeniu możliwości rozwijania kompetencji kulturowych. Aby w pełniejszy i bardziej efektywny sposób udostępniać obywatelom zbiory, wiedzę i zasoby kulturowe, dostępne dzięki rozwojowi nowych technologii, instytucje kultury muszą także wdrażać nowoczesne metody ochrony, konserwacji i digitalizacji, a także organizacji przedsięwzięć kulturalnych.

W zakresie opracowania i wdrożenia rozwiązań prawnych i systemowych w zakresie budowy innowacyjnych instytucji kultury o charakterze edukacyjnym istotnym elementem będzie wypracowanie sprawnego i otwartego modelu organizowania instytucji o profilu edukacyjnym. Projektowane działania maja służyć stworzeniu wzorcowej, a zarazem eksperymentalnej w tej dziedzinie placówki — Polskiego Centrum Kinematografii[3]. Polska nie posiada nowoczesnej instytucji, która mogłaby w zakresie wiedzy o kulturze filmowej reprezentować nasz kraj i współpracować z podobnymi instytucjami w Europie i na świecie. Powołanie Polskiego Centrum Kinematografii nastąpi w trybie ustawowym, na podstawie przekształcenia i przebudowy WFDiF, w wyniku którego główną funkcją nowej instytucji będzie zapewnienie publicznego dostępu do archiwów filmowych, upowszechnianie dorobku polskiej kinematografii oraz edukacja filmowa, w szczególności dzieci i młodzieży[4].

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  • ustawa z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach,
  • ustawa z dnia 27 czerwca 1997 roku o bibliotekach,
  • ustawa z dnia 7 listopada 1996 roku o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych,
  • ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o kinematografii,
  • ustawa z dnia 16 lipca 1987 roku o państwowych instytucjach filmowych,
  • ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 roku nr 90, poz. 631 z późn. zm.),
  • uchwalenie ustawy o Polskim Centrum Kinematografii w Warszawie,
  • ustawa z dnia 16 lipca 1987 roku o państwowych instytucjach filmowych,
  • ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
  • ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku. Prawo zamówień publicznych,
  • ustawa z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości,
  • ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240),
  • ustawa z dnia 13 listopada 2003 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,
  • ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju,
  • rozporządzenie ministra sportu i turystyki z dnia 15 lipca 2010 roku w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania pomocy publicznej na wspieranie inwestycji w produkty turystyczne o znaczeniu ponadregionalnym w zakresie wspierania kultury i dziedzictwa kulturowego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007–2013.

 

4.2.3. Rozwój systemu wsparcia dla sektora kreatywnego oraz wspieranie przedsiębiorczości w kulturze

Główne planowane działania:

  • wzmocnienie i promowanie aktywności artystów i animatorów kultury w sferze działalności gospodarczej;
  • wdrożenie systemu ulg podatkowych wspierających realizowanie produkcji audiowizualnej i filmowej (w tym koprodukcji) na terenie Polski,
  • wspieranie przedsiębiorczości w sektorze kultury i kreatywności;
  • utworzenie mechanizmów wsparcia dla projektów B+R i eksperymentalnych w dziedzinie przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych;

 

Opis planowanych działań:

Kultura coraz częściej postrzegana jest jako jeden z kluczowych obszarów rozwoju gospodarki, przede wszystkim ze względu na potencjał kreatywny, który generuje rozwój przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych, ale także turystyki odwołującej się do kultury i dziedzictwa. W Polsce nadal jednak sektor kultury postrzega się stereotypowo, jako obszar niedochodowy oraz związany z działalnością elitarną i niszową. Z tego względu główne zadania zmierzające do uruchomienia potencjału ekonomicznego kultury dotyczą: z jednej strony, zmiany postrzegania kultury w kontekście ekonomicznym, z drugiej zaś, rozwoju sektora przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych.

Rozwój sektora przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych – tworzenie innowacyjnych produktów i usług – jest uwarunkowany nie tylko indywidualnymi talentami i umiejętnościami ludzi, ale także ich społecznym otoczeniem. Wiele bowiem zależy od otwartości społeczeństwa na nowatorskie rozwiązania, gotowości do przyjęcia i zastosowania kreatywnych rozwiązań (niezależnie od dziedziny, w jakiej się pojawią). Ważne jest budowanie otoczenia dla kreatywności, które obejmuje kształtowanie postaw tolerancji i otwartości oraz wzajemnego zaufania. Niemniej istotną kwestią są zmiany w kulturze organizacji, opierające się na pozytywnej wymianie, otwartości na nowe idee i podejmowanie ryzyka. Są to podstawowe warunki do uruchamiania zasobów kreatywności. Innym ważnym elementem jest pobudzające otoczenie (atrakcyjne przestrzenie publiczne, obecność w otoczeniu dzieł sztuki, wysoka ranga aktywności kulturalnej, toczące się w mediach debaty o rozmaitych dziedzinach nauki i sztuki).

Z kolei, także wśród twórców i osób działających w sferze kultury należy upowszechniać kompetencje przydatne na rynku pracy i umiejętności pozwalające na równoczesną maksymalizację swobody tworzenia i osiągania zysków (nie tylko ekonomicznych). Dlatego trzeba wypracować mechanizmy dostosowywania programów uczelni artystycznych do zapotrzebowania i wyzwań rynku pracy. Programy te powinny uwzględniać m.in. przedmioty z zakresu przedsiębiorczości i prawa oraz realizację projektów we współpracy z partnerami z innych sektorów. Równocześnie należy zadbać, aby oferta kształcenia ustawicznego realizowana przez uczelnie i inne jednostki szkoleniowe pozwalała artystom także na systematyczne uzupełnianie kompetencji lub przekwalifikowanie się na działalność umożliwiającą wykorzystywanie wiedzy związanej z dotychczas wykonywanym zawodem, np. menadżera, organizatora działalności kulturalnej lub pedagoga.

Równie ważnym działaniem jest tworzenie inkubatorów kreatywności ułatwiających start zawodowy osobom z sektora kultury i kreatywności. Inkubatory wspierające początki realizacji projektów, wykorzystywania posiadanej wiedzy na rynku lub zakładania działalności gospodarczej przez osoby z sektora kultury będą stanowiły element systemu zachęt do rozwoju sektora kreatywnego. Zarówno promowanie i wspieranie przedsiębiorczości indywidualnej (poszczególnych twórców), jak i tworzenie klimatu dla przedsiębiorczości sektora kreatywnego w wymiarze lokalnym, regionalnym i krajowym jest istotne dla rozwoju potencjału kreatywnego. Działania te mogą być realizowane m.in. przez tworzenie mechanizmów wsparcia merytorycznego, promocyjnego i finansowego dla twórców, przedsiębiorców oraz projektów partnerskich. Konieczne jest zatem stworzenie spójnego systemu stymulowania rozwoju i wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw na różnym etapie ich rozwoju (MŚP stanowią większość firm działających w sektorze kultury i kreatywności). Ważne jest też pobudzanie współpracy między podmiotami reprezentującymi różne sektory, branże i dziedziny życia. Opracowanie modelu efektywnego wsparcia przedsiębiorstw sektora kultury i kreatywności wymaga skoordynowania działań odnośnie do pomocy finansowej, szkoleń, edukacji branżowej, doradztwa profesjonalnego, wymiany know-how, monitoringu rozwoju sektora przemysłów kultury i przemysłów kreatywnych oraz promocji. Ponieważ wiele projektów sektora kultury i kreatywności odznacza się dużym stopniem ryzyka co do efektów i niskim poziomem gwarancji upowszechnienia produktu, ważne jest, aby zaprojektowane systemy dofinansowywania uwzględniały z jednej strony przedsięwzięcia typu inspiracyjnego, eksperymentalnego, badawczego, a z drugiej – mechanizm zwrotu zainwestowanych publicznych funduszy w przypadku sukcesu komercyjnego. Wspieranie finansowe powinno zatem uwzględniać utworzenie Funduszu Podwyższonego Ryzyka skierowanego do podmiotów realizujących duże długofalowe projekty. Obszar interwencji jest szeroki i wymaga współpracy Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  • ustawa z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach,
  • ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o kinematografii,
  • ustawa z dnia 16 lipca 1987 roku o państwowych instytucjach filmowych,
  • ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
  • ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 roku nr 90, poz. 631 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 30 czerwca 2000 roku. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001 roku nr 49, poz. 508),
  • ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2004 roku nr 173, poz.1807),
  • ustawa Podatek od towarów i usług (Dz.U. 04.54.535),
  • ustawa z dnia 19 listopada 1999 roku. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm.),
  • ustawa Promocja zatrudnienia i instytucje rynku pracy (Dz.U. 04.99.1001),
  • ustawa z dnia 13 października 1995 roku o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. nr 142, poz. 702 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240),
  • ustawa z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

 

4.2.4. Rozwój kształcenia artystycznego i systemu wspierania talentów

Główne planowane działania:

  • wspieranie różnorodności działań artystycznych;
  • poprawa warunków pracy i mobilności artystów, dydaktyków oraz innych osób sektora kultury;
  • opracowanie i wdrożenie systemu stypendiów skierowanych do twórców i osób działających w kulturze;
  • uruchomienie systemów wsparcia dla uczelni artystycznych na realizację specjalistycznych kierunków;
  • modernizacja systemu szkolnictwa artystycznego;
  • wspieranie współpracy szkół artystycznych, instytucji kultury i artystów ze szkołami powszechnymi i innymi podmiotami;
  • tworzenie warunków (finansowych, organizacyjnych i innych) dla realizacji dzieł eksperymentalnych i nowatorskich.

 

 

Opis planowanych działań:

Dla potencjału kulturowego równie ważne jest dziedzictwo, czyli zasób kulturowy już posiadany, jak i twórczość i działania, które współtworzą aktualną rzeczywistość kulturową. Wspieranie działań twórców służy budowaniu i rozwojowi współczesnego zasobu kultury. Profesjonalna i amatorska działalność artystyczna zasila potencjał kulturowy (i kreatywny). Wspieranie różnorodnych, także eksperymentalnych działań artystycznych, przyczynia się do rozwoju potencjału kulturowego Polski.

Jednocześnie wspieranie rozwoju i aktywności twórczych jednostek pomaga budować pozytywne identyfikacje w obrębie wspólnoty, kształtuje postawy otwarte i gotowe do poszukiwania i przyjmowania niestandardowych rozwiązań oraz pobudza aktywność jednostek i grup społecznych. Obecnie znacząca liczba programów skierowanych jest do grupy wiekowej poniżej 35 lat, co wymaga zmian i rozszerzenia grypy beneficjentów. Aktualnie zachodzące w Polsce procesy społeczno-demograficzne sprawiają bowiem, że powstaje konieczność stworzenia dodatkowej oferty stypendialnej dla osób powyżej 35. roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem twórców powyżej 50. roku życia, która umożliwiłaby przekwalifikowanie zawodowe lub uzupełnienie kwalifikacji, np. o umiejętności menadżerskie.

Projektowane działania mają służyć wspomaganiu rozwoju twórczych jednostek na różnych etapach życia oraz w różny sposób zaangażowanych w życie kulturalne. System wspierania talentów powinien być realizowany zarówno na poziomie centralnym, jak i samorządowym. Trzeba także przeciwdziałać marginalizacji lub nawet wykluczeniu grup społecznych z dostępu do wsparcia z powodu np. miejsca zamieszkania odległego od ośrodków edukacji artystycznej lub wysokich kosztów edukacji i aktywności twórczej. System wsparcia będzie zatem skierowany do różnych grup twórców – w zależności od wieku, profesjonalizacji, rodzaju podejmowanych działań. Angażowanie się obywateli w działania w sferze twórczości (amatorskiej, półamatorskiej) wymagają budowania struktur wspierających, systemu zachęt i stwarzania możliwości realizacji projektów artystycznych i kulturalnych, a także korzystania z fachowego doradztwa, konsultacji i współpracy z profesjonalistami.

Opracowanie i wdrożenie całościowego systemu programów stypendialnych MKiDN wymaga również zapewnienia stałego finansowania działań związanych z wspieraniem twórców oraz opracowanie i wdrożenie systemu otwartych zamówień dla twórców. Uzupełnieniem systemu stypendiów MKiDN będzie stworzenie i prowadzenie bazy stypendiów dostępnych dla twórców, artystów, a także utalentowanych dzieci i młodzieży. Baza będzie ułatwiać dostęp do wiedzy o stypendiach i dostarczać porad o możliwościach rozwoju talentów w kraju i za granicą. Proponowanym rozwiązaniem jest także opracowanie mechanizmu odpisu 1% decorum od zamówień publicznych na inwestycje budowlane.

Wzmacnianie potencjału kulturowego Polski powinno także obejmować inspirowanie i realizowanie dużych przedsięwzięć artystycznych, angażujących wybitnych twórców polskiej kultury. Ze względu na fakt, iż projekty ogólnokrajowe lub międzynarodowe są długofalowe i wymagają wysokich nakładów finansowych, należy opracować system zamówień publicznych, który pozwalałby twórcom na długoterminowe zaangażowanie w jeden projekt. Mechanizm otwartych zamówień dla twórców będzie uwzględniać działania wspierające wybitnych twórców, jak i instytucje kultury, a także udział sztuki w kształtowaniu przestrzeni publicznej. Istotnym elementem będzie uwzględnienie powszechnego dostępu obywateli do dzieł powstałych w wyniku wsparcia ze środków publicznych.

Rozwój kształcenia artystycznego wymaga skoordynowania działań z zakresu wsparcia rozwoju i mobilności kadr oraz studentów, jak również inwestycji w infrastrukturę i rozbudowę oferty programowej uczelni artystycznych. Jednym z podstawowych działań będzie wzmocnienie procesu szerokiego zastosowania nowoczesnych technologii na uczelniach artystycznych i uzupełnienie programu o zajęcia kształtujące praktyczne umiejętności – m.in. z zakresu prawa, przedsiębiorczości czy współpracy z partnerami z innych sektorów przy realizacji i wdrażaniu projektów. Nowe standardy kształcenia powinny bowiem dawać absolwentom także kompetencje istotne dla kadr przemysłu kreatywnego, będącego aktualnie najbardziej dynamicznie rozwijającą się branżą sektora kultury. Efektywność i atrakcyjność edukacji artystycznej wynika m.in. z uwzględniania aktualnych potrzeb rynku sektora kultury i kreatywności, dlatego wskazane jest też opracowanie i wdrożenie systemu grantów dla uczelni, udzielanych na realizację specjalizacji/przedmiotów zamawianych.

Należy także wprowadzić zmiany w organizacji systemu szkolnictwa artystycznego I i II stopnia, szczególnie uwzględniające szeroki rozwój edukacji kulturalnej.

System wyszukiwania talentów na wczesnym etapie rozwoju powinien zostać wsparty przez upowszechnienie współpracy szkół artystycznych, instytucji kultury i artystów ze szkołami powszechnymi. Prowadzenie zajęć artystycznych na poziomie szkolnym, a nawet przedszkolnym, przez profesjonalnych artystów będzie sprzyjać wczesnemu rozpoznaniu potencjału dzieci i rozpoczęciu edukacji artystycznej. Proponowanym rozwiązaniem jest np. organizacja lekcji w instytucjach artystycznych, w ramach nauczania przedmiotów kulturowych, historycznych i artystycznych.

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  • ustawa z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych,
  • ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 roku nr 90, poz. 631 z późn. zm.),
  • ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240),
  • ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty.

4.2.5. Wzmocnienie promocji kultury polskiej w kraju i za granicą

Główne planowane działania:

  • opracowanie i wdrożenie rozwiązań prawnych i systemowych w zakresie promocji kultury polskiej na świecie;
  • inicjowanie i wspieranie organizacji międzynarodowych wydarzeń oraz imprez kulturalnych, sportowych i naukowych;
  • tworzenie projektów promocyjnych budujących atrakcyjny turystyczny wizerunek Polski;
  • opracowanie i wdrożenie systemu produkcji treści dotyczących kultury i historii polskiej na potrzeby portali internetowych i medialnych usług audiowizualnych;
  • wspieranie kampanii promocyjno-wizerunkowych „dobrych praktyk” w kraju i za granicą.

 

Opis planowanych działań:

W dobie globalizacji konieczne jest wspieranie i rozwój profesjonalnych działań mających na celu budowę silnej pozycji Polski za granicą. Tworzenie nowoczesnego wizerunku kraju powinno być spójne z wizerunkiem Polaków i Polski promowanym w kraju – opartym na wspólnej tożsamości, świadomym dysponowaniu kapitałem kulturowym i aktywnym uczestnictwie w tworzeniu dobra wspólnego oraz rozwijaniu potencjałów zgromadzonych w społeczeństwie. Wśród ważnych aspektów należy uwzględnić także działania prowadzące do wzmacniania wśród obywateli polskich za granicą pozytywnej identyfikacji z państwem i sobą nawzajem. Strategiczne i spójne działania na poziomie narodowym skoncentrowane na budowaniu i wzmacnianiu nowego wizerunku Polski jako kraju innowacyjnego, kreatywnego, o bogatych zasobach kulturowych i kulturalnych powinny koncentrować się również na przełamywaniu negatywnych stereotypów postrzegania Polski przez obywateli innych państw świata przez pryzmat historii. Istotnym narzędziem działań w tym zakresie powinna być również tzw. „dyplomacja kulturalna” odwołująca się do tradycyjnych gałęzi sztuki, a także nowych dyscyplin z sektora kreatywnego. Podstawą rozwoju zagranicznej promocji Polski poprzez kulturę będzie ustawa o Instytucie Kultura Polska powołująca wiodącą instytucję państwową promującą kulturę polską za granicą. Instytut Kultura Polska powinien być stabilną, nowoczesną, w pełni profesjonalną instytucją o silnym statusie prawnym, zdefiniowanych źródłach finansowania i określonej autonomii.

Systemowe wspieranie promocji kultury w Polsce oznacza konieczność integracji działań przede wszystkim resortów ds. kultury, spraw zagranicznych, turystyki, gospodarki, rozwoju regionalnego oraz nauki i szkolnictwa wyższego. Kampanie promocyjne odnoszące się do zasobów kultury, turystycznych, naukowych i gospodarczych, wspierane i realizowane na poziomie centralnym, powinny być zbieżne i uwzględniać winny działania podejmowane regionalnie.

W związku z tym należy osiągnąć synergię działań w promocji Polski za granicą tak aby wizerunek kraju łączył w sobie aspekty kulturowe, historyczne, gospodarcze i innowacyjne, turystyczne i naukowe. Temu m.in. ma służyć opracowanie ustawy o Instytucie „Kultura Polska” oraz strategii promocji kultury polskiej i Polski przez kulturę. Promocja kultury narodowej powinna też być osadzona w kontekście wielokulturowym i w odniesieniu do różnorodności form wyrazu kulturowego.

Najważniejszymi kierunkami wzmacniającymi promocję kultury polskiej za granicą będą działania obejmujące wzmocnienie strategicznego zarządzania promocją kultury polskiej za granicą poprzez rozwój podlegających MKiDN instytucji odpowiedzialnych za tę promocję. Głównym elementem w tym zakresie będzie koordynowanie przez MKiDN działań służących wypracowywaniu efektu synergii pomiędzy instytucjami i podmiotami odpowiedzialnymi za realizację programu kulturalnego oraz uzupełnienie obszaru statystyki kultury o opracowanie narzędzi i wskaźników pomiaru efektywności prowadzonych za granicą działań kulturalnych oraz ich wpływu na sytuację ekonomiczną kraju.

Kolejnym kierunkiem będą systematyczne włączanie Polski w nowe inicjatywy i powstające platformy współpracy kulturalnej, w tym w rozwój platformy Partnerstwa Wschodniego (PW) w obszarze kulturalnym. Głównym celem rozwoju zdigitalizowanych form i narzędzi promowania kultury polskiej będzie zbudowanie cyfrowej platformy promocji kultury polskiej zawierającej bazę danych i informacje dotyczące polskich wydarzeń kulturalnych za granicą. Media elektroniczne powinny być jeszcze szerzej wykorzystywane do wymiany informacji, czy prezentowania polskich osiągnięć.

Obok działań nakierowanych na promowanie kultury polskiej poprzez wydarzenia organizowane poza granicami kraju, należy dążyć do intensyfikowania i wzmacniania wizerunkowo inicjatyw i wydarzeń kulturalnych organizowanych w kraju. Pozwoli to poszerzyć wachlarz działań promocyjnych zwiększając ich skuteczność.

Ważnym kierunkiem promocji kultury polskiej za granicą jest rozwój i poszerzenie oferty edukacyjnej uznawanej na całym niemal świecie polskiej szkoły ochrony dziedzictwa i renowacji zabytków oraz kierowanie i budowanie programów edukacyjnych dla obcokrajowców. Równocześnie konieczne jest nie tylko tworzenie projektów, ale wspieranie rozwoju stabilnego systemu współpracy z zagranicznymi ekspertami, np. poprzez tworzenie w Polsce „think tanks” z udziałem zagranicznych ekspertów, podmiotów, instytucji.

Ostatnim elementem będzie stałe kształtowanie i rozwijanie kompetencji osób odpowiedzialnych za realizację działań związanych z promocją kultury polskiej za granicą. Należy podkreślić tutaj rolę wspomnianej już w strategii wewnętrznej oferty edukacyjnej kierowanej dla służb ochrony zabytków, nauczycieli, samorządowców, opiekunów miejsc pamięci i wszystkich pozostałych osób, które pośrednio promują polską kulturę i polskie dziedzictwo narodowe.

 

Najważniejsze akty prawne związane z przedmiotem planowanych działań:

  • ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych z późniejszymi zmianami
  • ustawa z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,
  • ustawa z dnia 27 lipca 2001 roku o służbie zagranicznej (Dz.U. z dnia 9 listopada 2001 roku),
  • uchwalenie ustawy o Instytucie Kultura Polska

 

Syntetyczne ujęcie działań dla celu 4 Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego przedstawia tabela nr 4 w załączniku nr 2 Instrumenty wdrożeniowe i ich zastosowanie w SRKS.

 



[1]„Termin „decorum” odwołuje się do prowadzonych w krajach UE (a także USA na poziomie administracji stanowej) programów wspierania sztuki, poprzez zobowiązanie inwestora do przeznaczania części środków z danej inwestycji (przeważnie w wysokości 1%) na dekorację budynków publicznych lub realizacje prac konserwatorskich. W szczególności dotyczą one inwestycji publicznych i określane są mianem Programów Procentowych (dla których w literaturze hiszpańskiej i francuskojęzycznej stosuje się określenie decorum). Rozwiązania proponowane w poszczególnych krajach są zróżnicowane, wspólna jest natomiast idea związana z wspieraniem kultury i podnoszeniem estetyki otoczenia.

[2] Proces implementacji zmian dotyczących organizowania i prowadzenia działalności kulturalnej planowany jest w perspektywie wieloletniej i obejmuje zarówno etapy wdrażania, realizacji, jak i ewaluacji.

[3] Zadaniem placówki będzie powszechna i wszechstronna edukacja filmowa w zakresie historii i dokonań polskiej kinematografii poprzez udostępnienie dorobku filmowego w różnorodny, nowoczesny i atrakcyjny sposób. Powołanie Centrum jest odpowiedzią na brak centralnej instytucji, która mogłaby pełnić wiodącą rolę w upowszechnianiu wiedzy o polskim filmie, wyznaczać standardy w zakresie edukacji, udostępniać w sposób nowoczesny dziedzictwo filmowe i archiwa, współpracować ze wszystkimi instytucjami w zakresie rozwoju polskiej sztuki filmowej oraz wspierać lokalne instytucje kultury zajmujące się upowszechnianiem kultury filmowej.

[4] Zachowanie zostaną dotychczasowe funkcje filmowe WFDiF. Cele te będą realizowane poprzez przebudowę WFDiF według nowej koncepcji urbanistycznej i nadanie jej spójnej, nowoczesnej infrastruktury. Planuje się budowę nowoczesnej Cinemateki, Centrum Filmowego do projekcji efektowych (tzw. „4D”), przygotowanie trzech hal o różnym przeznaczeniu: hali wystawienniczej – przeznaczonej do prezentacji polskiego dorobku sztuki filmowej (dekoracje, zdjęcia, rekwizyty, nagrody), hali technologicznej – służącej upowszechnianiu i edukacji w zakresie zaawansowanych technologii filmowych (np. efekty specjalne, animacje, hologramy) oraz hali eksperymentalnej – umożliwiającej, także w formie zabawy, bezpośredni, dostosowany do wieku, współudział w zakresie procesu realizacji filmów oraz pierwsze samodzielne eksperymenty w tym zakresie.



Komentarze

Cel 4. Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego Narodowy Instytut Dziedzictwa 31-05-2011
Obywatele będą mogli angażować się w debatę publiczną i brać czynny udział w podejmowaniu decyzji ich dotyczących tylko wtedy, gdy zostaną ustanowione i wprowadzone w życie bardziej skuteczne metody włączania społeczeństwa w sprawiedliwy udział w nieodnawialnych zasobach dziedzictwa.

Jest to niezbędne przy próbach zrozumienia dzisiejszej polityki, zachęca odbiorców do krytycznego myślenia, tworzy współczesną świadomość społeczną, buduje więź i poczucie jedności narodowej.

Włączenie społeczności lokalnych w proces ochrony zabytków pozwoli wzbudzić w nich poczucie współodpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa.

Aby móc propagować partycypujący sposób zarządzania dziedzictwem, SRKS musi doprowadzić do rozwoju profesjonalnych narzędzi i metod ich zastosowania, w celu wyartykułowania i przekazywania zasad konserwatorskich służących ochronie zasobów dziedzictwa, opiece nad nimi i właściwemu z nich korzystaniu.

Ważne jest, aby SRKS wprowadzała także mechanizmy służące badaniu opinii publicznej w zakresie świadomości roli ochrony dziedzictwa kulturowego i korzystania z jego zasobów. Mechanizmy takie będą służyły tworzeniu projektów skutecznego zwiększania świadomości społecznej. Do projektów tych warto włączyć lokalne grupy zainteresowane dziedzictwem. Zwiększenie świadomości społecznej jest warunkiem powodzenia strategii uwzględniających wykluczone grupy społeczne i włączających je w opiekę i czerpanie korzyści z dziedzictwa. Dane o charakterze socjoekonomicznym są również niezbędne przy budowaniu, wdrażaniu i ocenie skuteczności strategii. Dostarczają one namacalnych dowodów na temat społecznej oraz ekonomicznej roli, jaką odgrywa dziedzictwo.

Stałe gromadzenie danych socjoekonomicznych oraz danych statystycznych wyrażających poziom świadomości społecznej w odniesieniu do dziedzictwa kulturowego jest jednym z kluczowych narzędzi w zrównoważonym zarządzaniu dziedzictwem. Dostęp do dokładnych danych pomoże nam przy ewaluowaniu realizowanych projektów i pozwoli na ciągłe dostosowywanie strategii zarządzania zasobami dziedzictwa do zmieniającej się rzeczywistości.

Potrzebne jest stworzenie odpowiednich mechanizmów ułatwiających dostęp do tego typu danych organizacjom zarządzającym dziedzictwem na szczeblu lokalnym i centralnym.
Kierunek działań 4.1.1. Tworzenie warunków dla wzmocnienia tożsamości oraz upowszechniania dorobku kultury na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowymNarodowy Instytut Dziedzictwa 31-05-2011
Edukacja poprzez dziedzictwo może mieć również korzystny wpływ na osłabianie przejawów nietolerancji. Migracja nie jest zjawiskiem nowym, poprzez interpretację zasobów dziedzictwa możemy wśród społeczności lokalnych, które odziedziczyły lub zostały obciążone „dziedzictwem niczyim” (tak zwane „Ziemie Odzyskane”), wzbudzić przekonanie, że w ich interesie leży opieka nad tym dziedzictwem. Tego typu działania szczególnie w dobie migracji i globalizacji będą miały pozytywny wpływ na poczucie zakorzenienia, które jest warunkiem integracji społecznej. Warto tutaj wspomnieć o wyjątkowej sytuacji w tych regionach, gdzie występuje zjawisko „dziedzictwa niechcianego” (np. Oświęcim).
Kierunek działań 4.1.2. Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego oraz krajobrazu kulturowego i przyrodniczegoNarodowy Instytut Dziedzictwa 31-05-2011
Abyśmy mogli wykorzystać potencjał dziedzictwa kulturowego, przy zastosowaniu innowacyjności sektora kreatywnego (np. adaptacja zabytkowych budynków) ważne jest, by nie degradować zasobów, którymi dysponujemy (patrz definicja autentyzmu).

Pod wpływem działań człowieka oraz natury wartości dziedzictwa ulegają ciągłym zmianom. Tylko wtedy będziemy mogli mądrze zarządzać tymi zmianami, gdy wypracowane zostaną odpowiednie standardy i podręczniki dobrych praktyk określające zalecenia w zakresie właściwej opieki i korzystania z zasobów dziedzictwa. Jasne określenie zasad wykorzystania dziedzictwa zgodnie z teorią konserwatorską stanie się katalizatorem właściwej i bezpiecznej dla wartości zabytkowej rewitalizacji krajobrazu historycznego, integracji społecznej, budowania tożsamości grup społecznych, poprzez inwestycje o charakterze publicznym i prywatnym.

Istnieje tutaj potrzeba stworzenia profesjonalnej platformy wymiany doświadczeń i wiedzy na temat teorii konserwatorskiej i zarządzania zasobami dziedzictwa. Łączyłaby ona spojrzenia na problemy związane z dziedzictwem z perspektywy rządowej, branży turystycznej, społecznej oraz ekonomicznej. Celem platformy powinno być budowanie kompetencji w instytucjach odpowiedzialnych za ochronę i opiekę nad zabytkami, wspólne międzybranżowe wypracowywanie standardów w kształceniu specjalistów z zakresu zarządzania. Jednym z mediów platformy powinna być strona internetowa rozpowszechniająca wypracowane standardy i prezentująca dobre praktyki.

W każdej jednostce samorządu terytorialnego powinien być powołany punkt kontaktowy ds. zarządzania dziedzictwem odpowiedzialny za współpracę z platformą i wdrażanie rekomendowanych przez nią rozwiązań i standardów.

Koniecznym kierunkiem działań zmierzających do realizacji SKRS jest współdziałanie i wspieranie poczynań właścicieli obiektów zabytkowych przy przedsięwzięciach związanych z właściwym utrzymaniem i użytkowaniem obiektów. Jednym z możliwych działań do podjęcia w tym kierunku jest informowanie właścicieli o możliwościach pozyskania środków zarówno z budżetu miast, jak i z innych źródeł, na prowadzenie przy zabytkach prac remontowych, konserwatorskich, adaptacyjnych i rewitalizacyjnych. Potrzebna jest przy tym pomoc merytoryczna, która byłaby dostępna dla samorządów i konsekwentnie udzielana właścicielom zabytków przy formułowaniu wniosków aplikacyjnych o środki na ochronę zabytków.

Bardzo pożądane staje się także prowadzenie odpowiedniej polityki fiskalnej (m.in. ulgi podatkowe dla właścicieli zabytków właściwie wywiązujących się z obowiązku opieki nad zabytkami) zachęcające właścicieli do prawidłowego wykonywania prac remontowych i konserwatorskich przy zabytkach.

Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że brak rozwiązań prawnych regulujących procesy rewitalizacji i adaptacji oraz brak konkretnych wytycznych, które wskazywałyby na standardy w realizowaniu zadań związanych z nadawaniem miejscom zabytkowym nowej funkcji, przywracającej je lokalnym społecznościom i tym samym uzasadniającej w opinii publicznej wydatkowanie środków publicznych na ich konserwację i zachowanie dla przyszłych pokoleń, utrudniają skuteczne zarządzanie obiektami dziedzictwa.

W związku z tym pilną potrzebą staje się stała organizacja praktycznych sesji szkoleniowych dla właścicieli zabytkowych budynków i innych obiektów na temat konserwacji zabytków.

Poprzez zidentyfikowanie priorytetów w SRKS oraz wskazanie potrzeby dalszych prac w ich zakresie, SRKS może potencjalnie wpłynąć na środowiska akademickie, które w celu uzyskania funduszy na badania będą musiały udowodnić, że prowadzenie konkretnych prac badawczych mieści się w kryteriach realizacji SRKS.

Kolejną kwestią do rozważenia jest zmiana systemu kształcenia w sektorze. Aby móc zarządzać dziedzictwem, potrzebna jest kadra specjalistów ds. zarządzania dziedzictwem (nie szeroko pojętą kulturą). Proponujemy wprowadzenie studiów na poziomie magisterskim kompleksowo i praktycznie przygotowujących do pracy nad ochroną zabytków. Cechą charakterystyczną studiów powinno być nakierowanie studentów na rozumienie aspektu społecznego i roli, jaką odgrywają społeczności lokalne w ochronie i zarządzaniu dziedzictwem.

Innym potrzebnym mechanizmem budowania profesjonalnej kadry specjalistów ds. zarządzania i ochrony dziedzictwa jest life long learning – upowszechnienie dorobku naukowego poprzez akredytowane kursy internetowe (distance learning) oraz większe zastosowanie technologii cyfrowych w komunikowaniu treści związanych z dziedzictwem kulturowym.
Kierunek działań 4.1.3. Digitalizacja, cyfrowa rekonstrukcja i udostępnianie dziedzictwa kulturowegoNarodowy Instytut Dziedzictwa 31-05-2011
Ważna jest nie tylko dostępność cyfrowa dziedzictwa, ale również fizyczny kontakt z oryginałem. Bardzo pożądane i pożyteczne wydaje się prowadzenie programów edukacyjnych w archiwach, muzeach i przy zabytkach, jak również włączenie wykluczonych grup społecznych w ochronę dziedzictwa poprzez wolontariat. Efektem tak definiowanych działań będzie lepiej zintegrowane i uświadomione społeczeństwo oraz podniesienie standardów przechowywania muzealiów, zabytków i archiwów.
cel 4 - rekomendacja dot. hierarchizacji priorytetówFundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego 31-05-2011
Rozumiemy, że priorytety wchodzące w skład poszczególnych celów operacyjnych są równorzędne.

Gdyby jednak była dokonywana ich hierarchizacja, rekomendujemy uznanie priorytetu 4.2. za ważniejszy w kontekście budowania kapitału społecznego.
priorytet 4.1. - rekomendacja dot. priorytetyzacji kierunków działańFundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego 31-05-2011
Zaproponowany w SRKS układ ważności kierunków działań w ramach priorytetu 4.1. jest spójny logicznie, dlatego FRSI nie rekomenduje jego zmiany.

W kontekście budowy kapitału społecznego należy jedynie podkreślić kierunek 4.1.1. jako mający zasadnicze znaczenie szczególnie w odniesieniu do poziomu lokalnego.
priorytet 4.2. - rekomendacja dot. priorytetyzacji kierunków działańFundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego 31-05-2011
Proponujemy zmianę kolejności kierunków działań i przesunięcie kierunku 4.2.1. na trzecie miejsce w hierarchii ważności. Pozostały układ proponujemy pozostawić bez zmian.
Komentarz Instytutu Adama MickiewiczaInstytut Adama Mickiewicza 31-05-2011
Zawarte w „Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego” propozycje wspierania kreatywnego potencjału drzemiącego w społeczeństwie polskim, mają swoje implikacje także w obecności kultury polskiej za granicą. Promocja kultury, a co za tym idzie wytwórców kultury, szczególnie w kontekście międzynarodowej wymiany kulturalnej determinuje kilka zagadnień, które uzupełniałyby lub mogłyby zostać podkreślonymi w strategii:

· koordynacji wymagają działania instytucji promujących szeroko rozumianą kulturę za granicą z innymi podmiotami odpowiedzialnymi za gospodarczą, turystyczną, sportową, regionalną oraz polityczną promocję Polski na świecie, na poziomie strategicznym, a w wybranych przypadkach operacyjnym. Temu mi.in miałaby służyć ustawa o Instytucie Adama Mickiewicza, który w ciągu 10 lat działalności stał się rozpoznawalna marką poza granicami kraju. Z powodu wzrostu rozpoznawalności marki i uznania Instytutu za ważnego gracza wymiany kulturalnej w Europie i na świecie, zdecydowano zaniechać zmiany jego nazwy na Instytut Kultura Polska.
· wraz ze spójną narracją konieczne jednakże jest wieloaspektowe postrzeganie promocji kultury polskiej: a. jako instrument dyplomacji, b. element wizerunku Polski, c. część składowa cywilizacyjnego rozwoju kraju, d. proces włączania kultury polskiej w światowy obieg idei oraz wartości,
· multilateralne ukierunkowanie wymiany kulturalnej w perspektywie stale globalizującego się świata,
· kultura jako komplementarny element cywilizacyjnego rozwoju społeczeństwa polskiego. Kultura i jej rola w modernizacyjnym projekcie przebudowy państwa polskiego powinna mieć dwukierunkowy charakter: a. wewnątrz krajowy – zaktywizowanie tzw. sektora kreatywnego, b. zagraniczny – kultura jako magnes inwestycyjny oraz część zagranicznej polityki.
· najnowsze technologie elektroniczne stwarzają, oprócz wielu nowych możliwości realizacji i upowszechniania kultury i sztuki, możliwość przenoszenia zbiorów analogowych na nośniki cyfrowe i udostępnianie ich stale i bezpośrednio ogromnej rzeszy widzów użytkowników multimediów. Dzięki budowaniu cyfrowej platformy promocji kultury polskiej zawierającej bazę danych i informacje na temat polskich wydarzeń kulturalnych za granicą możliwe jest usuwanie barier i granic międzyregionalnych, międzypaństwowych i międzykulturowych w dostępie do dorobku polskiej kultury i sztuki . Możliwe jest także śledzenie wydarzeń odbywających się na całym świecie a związanych w tym roku na przykład, z Prezydencją Polski w Radzie Unii Europejskiej.

Obecność kultury polskiej za granicą niesie ze sobą szanse nie tylko dla państwa, ale także dla obywateli. Kultura wychodząc poza ramy narodowych tożsamości, a stając się częścią światowego krwioobiegu kulturalnego, jest formą bycia w świecie dla obywateli, w świecie który uległ radykalnym przeobrażeniom przez ostatnie dwadzieścia lat. Z obecnej perspektywy kosmopolityzm kultury nie usuwa dziedzictwa narodowego w cień, a raczej je uszlachetnia w twórczym dialogu z innymi kulturami. W tym kontekście warto podkreślić, że kapitał kulturowy, który nabywamy nie tylko w procesie socjalizacji, a także obcując z „żywą” kulturą, ma tendencje do konwertowania w inne formy kapitału.
Komentarz Instytutu Adama MickiewiczaInstytut Adama Mickiewicza 31-05-2011
Zawarte w „Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego” propozycje wspierania kreatywnego potencjału drzemiącego w społeczeństwie polskim, mają swoje implikacje także w obecności kultury polskiej za granicą. Promocja kultury, a co za tym idzie wytwórców kultury, szczególnie w kontekście międzynarodowej wymiany kulturalnej determinuje kilka zagadnień, które uzupełniałyby lub mogłyby zostać podkreślonymi w strategii:

· koordynacji wymagają działania instytucji promujących szeroko rozumianą kulturę za granicą z innymi podmiotami odpowiedzialnymi za gospodarczą, turystyczną, sportową, regionalną oraz polityczną promocję Polski na świecie, na poziomie strategicznym, a w wybranych przypadkach operacyjnym. Temu mi.in miałaby służyć ustawa o Instytucie Adama Mickiewicza, który w ciągu 10 lat działalności stał się rozpoznawalna marką poza granicami kraju. Z powodu wzrostu rozpoznawalności marki i uznania Instytutu za ważnego gracza wymiany kulturalnej w Europie i na świecie, zdecydowano zaniechać zmiany jego nazwy na Instytut Kultura Polska.
· wraz ze spójną narracją konieczne jednakże jest wieloaspektowe postrzeganie promocji kultury polskiej: a. jako instrument dyplomacji, b. element wizerunku Polski, c. część składowa cywilizacyjnego rozwoju kraju, d. proces włączania kultury polskiej w światowy obieg idei oraz wartości,
· multilateralne ukierunkowanie wymiany kulturalnej w perspektywie stale globalizującego się świata,
· kultura jako komplementarny element cywilizacyjnego rozwoju społeczeństwa polskiego. Kultura i jej rola w modernizacyjnym projekcie przebudowy państwa polskiego powinna mieć dwukierunkowy charakter: a. wewnątrz krajowy – zaktywizowanie tzw. sektora kreatywnego, b. zagraniczny – kultura jako magnes inwestycyjny oraz część zagranicznej polityki.
· najnowsze technologie elektroniczne stwarzają, oprócz wielu nowych możliwości realizacji i upowszechniania kultury i sztuki, możliwość przenoszenia zbiorów analogowych na nośniki cyfrowe i udostępnianie ich stale i bezpośrednio ogromnej rzeszy widzów użytkowników multimediów. Dzięki budowaniu cyfrowej platformy promocji kultury polskiej zawierającej bazę danych i informacje na temat polskich wydarzeń kulturalnych za granicą możliwe jest usuwanie barier i granic międzyregionalnych, międzypaństwowych i międzykulturowych w dostępie do dorobku polskiej kultury i sztuki . Możliwe jest także śledzenie wydarzeń odbywających się na całym świecie a związanych w tym roku na przykład, z Prezydencją Polski w Radzie Unii Europejskiej.
Obecność kultury polskiej za granicą niesie ze sobą szanse nie tylko dla państwa, ale także dla obywateli. Kultura wychodząc poza ramy narodowych tożsamości, a stając się częścią światowego krwioobiegu kulturalnego, jest formą bycia w świecie dla obywateli, w świecie który uległ radykalnym przeobrażeniom przez ostatnie dwadzieścia lat. Z obecnej perspektywy kosmopolityzm kultury nie usuwa dziedzictwa narodowego w cień, a raczej je uszlachetnia w twórczym dialogu z innymi kulturami. W tym kontekście warto podkreślić, że kapitał kulturowy, który nabywamy nie tylko w procesie socjalizacji, a także obcując z „żywą” kulturą, ma tendencje do konwertowania w inne formy kapitału.
Najpierw bazaWiesław Kaczmarek 31-05-2011
Uwzględniając np. piramidę potrzeb Masłowa, trudne jest uruchamianie potencjału twórczego bez zabezpieczenia podstawowych potrzeb. Należy wskazać jako podstawę potrzebę dbania o dziedzictwo oraz o jakość wspólnej przestrzeni.
4.1.1. Zabezpieczenie oryginałuWiesław Kaczmarek 31-05-2011
Powiązać wszelkie programy tworzenia e-dziedzictwa z materialnym wsparciem dla zabezpieczenia, zachowania, konserwacji historycznego dziedzictwa.
Szeroki i darmowy dostęp do zdigitalizowanych dokumentówPolskie Towarzystwo Genealogiczne 31-05-2011
W dokumencie napisano: „Ważne jest, aby proces digitalizacji nie ograniczał się do działań instytucji centralnych, ale obejmował też organizacje pozarządowe i sektora prywatnego. Udział wiedzy i funduszy z innych źródeł niż publiczne jest niezbędny do sprawnego przeprowadzenia procesu udostępniania zdigitalizowanego dorobku kulturowego (s.80)”
Należy zadbać o to aby nie następowało przejęcie dystrybucji materiałów zdigitalizowanych przy udziale środków publicznych przez sektor prywatny, aby kopie cyfrowe dokumentów z Archiwów Państwowych były dostępne dla obywateli bez opłat oraz by można je bez ograniczeń eksploatować na każdym polu tworząc własne opracowania.
4.2.2. Regulacje prawneWiesław Kaczmarek 31-05-2011
W odniesieniu do 4.2.1. i strategii sprawnego Panstwa usystematyzować cele i zadania instytucji kultury. Dostosować do zakładanych przemian system prawa regulujący zasady tworzenia i funkcjonowania tych instytucji.
4.2.2. Zakres beneficjentówWiesław Kaczmarek 31-05-2011
Zmodyfikować system finansowania, aby instytucje kultury nie musiały zawiązywać chwilowych „partnerstw” z sektorem ngo dla realizacji wartościowych projektów (dostępność dotacji).
4.1.2 Udział w planowaniu przestrzennymWiesław Kaczmarek 31-05-2011
Kształcenie postaw społecznych zaangażowanych w podejmowane lokalne procesy planowania przestrzennego.
4.2.1. Unormowanie dla instytucji kulturyWiesław Kaczmarek 31-05-2011
Planowane przekształcenie placówek kultury musi być zsynchronizowane ze zmianami prawa, w zakresie określenia ich głównych obowiązków. Muszą następować zmiany statutów dla przeorientowania pól aktywności i struktury zatrudnienia w tych placówkach.